မန္တလေး နန်းတော်နှင့် သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ လမ်းညွှန်

၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ဘုရင်မင်းတုန်းမင်းက ရတနာပုံနေပြည်တော်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို တရားဝင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု Encyclopaedia Britannica က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် မန္တလေးသည် မြန်မာဘုရင်စနစ်၏ နောက်ဆုံးတော်ဝင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး၊ နန်းတော်၊ စေတီ၊ ကျောင်းတိုက်နှင့် ကျုံးတံတိုင်းများသည် ယနေ့တိုင် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရပ်တည်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဤဆောင်းပါးသည် မန္တလေးမြို့၏ သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများကို နယ်ပယ်အလိုက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုစည်းတင်ပြထားသော အဓိကလမ်းညွှန် ဖြစ်သည်။ နန်းတော်ကြီး၊ မန္တလေးတောင်၊ ကုသိုလ်တော်ဘုရား၊ ရွှေနန်းတော်ကျောင်း၊ မဟာမုနိဘုရားကြီးနှင့် အခြားနေရာများ၏ တည်ဆောက်သမိုင်း၊ ဗိသုကာထူးခြားချက်၊ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် လည်ပတ်လမ်းညွှန်တို့ကို တစ်နေရာတည်းတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။

မန္တလေးမြို့ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် နန်းတော်သမိုင်း

ဘုရင်မင်းတုန်းမင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂမ္ဘီရစကားလာအရ မြို့သစ်တစ်မြို့ တည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတောင်ခြေတွင် ရတနာပုံနေပြည်တော်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သော အမရပူရမှ နန်းတွင်းအဖွဲ့အစည်းနှင့် အဆောက်အအုံအချို့ကို ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြောင်း Wikipedia က ဖော်ပြသည်။

မြို့တော်ကို အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာမူသော လေးထောင့်ပုံစံဖြင့် စနစ်တကျ ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ နန်းမြို့တော်ကို ဝန်းရံထားသော တံတိုင်းနှင့် ကျုံးတို့သည် မြန်မာ့ဗိသုကာပညာ၏ စုစည်းမှုကို ထင်ဟပ်စေပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာစကြဝဠာ အယူအဆကိုပါ ပုံဖော်ထားသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးချိန်၌ သီပေါဘုရင်ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် နန်းတော်သည် ဘုရင်စနစ်၏ နောက်ဆုံးအမှတ်အသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။

မြန်မာဘုရင်များခေတ်၏ အနုပညာနှင့် လက်မှုအမွေအနှစ်များသည် ဤအဆောက်အအုံများ၏ အလှဆင်မှုတွင် ပေါ်လွင်နေသည်။ နန်းတွင်းပန်းချီ၊ ထိုးထွင်းပန်းပု၊ ရွှေချည်ထိုးနှင့် ပန်းထိမ်လက်ရာများ၏ နောက်ခံသမိုင်းကို မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း သမိုင်းကြောင်းနှင့် မင်းဆက်အမွေအနှစ် ဆောင်းပါးတွင် ပိုမို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

မန္တလေး နန်းတော်ကြီး (Mandalay Palace)

နန်းတော်ကြီးကို ၁၈၅၇ မှ ၁၈၅၉ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နန်းမြို့တော်သည် တစ်ဖက်လျှင် ၂ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားသော လေးထောင့်ပုံ တံတိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ ထိုတံတိုင်းကို အကျယ် ၆၄ မီတာခန့်ရှိသော ကျုံးက ပတ်လည်ဝိုင်းထားသည်ဟု Wikipedia က ဖော်ပြသည်။ တံတိုင်းတစ်ဖက်စီတွင် တံခါးပေါက် သုံးပေါက်စီ၊ စုစုပေါင်း တံခါး ၁၂ ပေါက် ရှိသည်။

နန်းတော်အလယ်ဗဟိုတွင် သီဟာသနပလ္လင် (ခြင်္သေ့ပလ္လင်) အပေါ်၌ ထီးထွတ်ပြာသာဒ်ကြီး တည်ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် မြို့တစ်ခွင်လုံးကို ထင်ရှားစေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ မူရင်းသစ်သားအဆောက်အအုံ အများစု ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် မူရင်းပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း၊ ယနေ့မြင်ရသော အဆောက်အအုံ အများစုသည် ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

နန်းတော်အတွင်း ကြည့်မြင်တိုင် ဝတ်လုံတော်ရုံ၊ မှန်နန်းဆောင်နှင့် ရင်ပြင်တော်များကို လမ်းလျှောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ နန်းတွင်းသုံး ပစ္စည်းများနှင့် မင်းဆက်ပစ္စည်းအချို့ကို ပြတိုက်ငယ်တွင် ပြသထားသည်။ နန်းတွင်းပန်းထိမ်နှင့် ရွှေချည်ထိုးလက်ရာများ၏ ယနေ့ခေတ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပုံကို မန္တလေး ပန်းထိမ်လုပ်ငန်း နာမည်ကြီး မိသားစုများ သုံးသပ်ချက် တွင် တွေ့နိုင်သည်။

မန္တလေးတောင်နှင့် ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား

မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော မန္တလေးတောင်သည် မြေပြန့်ထက် ၂၄၀ မီတာခန့် မြင့်သည်ဟု ခရီးသွားနှင့် ပထဝီမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုတောင်ထိပ်အထိ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားသို့ စေတီတန်းလျား လှေကားအတိုင်း တက်ရောက်ဖူးမျှော်နိုင်ပြီး၊ တောင်ထိပ်မှ မြို့တစ်ခွင်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ရှုမျှော်နိုင်သည်။

လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာ ပန်းချီနှင့် ပန်းပုလက်ရာများ၊ ထီးတန်ဆာဆင်ထားသော ဇရပ်များ ရှိသည်။ နံနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်းသည် တောင်တက်ရန် အသင့်တော်ဆုံး အချိန်များ ဖြစ်သည်။ ကုသိုလ်တော်ဘုရားနှင့် စန္ဒာမုနိဘုရားသည် တောင်ခြေတွင် တည်ရှိသဖြင့်၊ ဤနေရာသုံးခုကို တစ်နေ့တည်း လမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် စီစဉ်နိုင်သည်။

ကုသိုလ်တော်ဘုရားနှင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်

ကုသိုလ်တော်ဘုရားကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤဘုရားဝင်းအတွင်း၌ ပိဋကတ်တော်ကို ကမ္ဘည်းထိုးထားသော ကျောက်စာချပ် ၇၂၉ ချပ် ရှိပြီး၊ ၎င်းကြောင့် “ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်” ဟု ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုကြောင်း Wikipedia က ဖော်ပြသည်။ ကျောက်စာချပ်တစ်ချပ်စီကို သီးခြားကျောက်စာတိုက် (ကျောက်စာဂူ) တစ်ခုစီဖြင့် မိုးကာထားသည်။

ဤကျောက်စာများသည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် မန္တလေးတွင် ကျင်းပခဲ့သော ပဉ္စမသံဂါယနာ ဗုဒ္ဓကောင်စီ၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး၊ ထေရဝါဒ ပိဋကတ်တော်ကို ရေရှည်ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ စန္ဒာမုနိဘုရားတွင်မူ အဋ္ဌကထာ (ဖွင့်ဆိုကျမ်း) များကို ကမ္ဘည်းထိုးထားသော ကျောက်စာချပ် ၁,၇၇၄ ချပ် ရှိသည်။ ကျောက်ဆစ်နှင့် ကျောက်ထုလက်ရာ အနုပညာ ဆက်လက်ရှင်သန်နေပုံကို မန္တလေး ကျောက်ထု Review တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

ရွှေနန်းတော်ကျောင်း (Shwenandaw Monastery)

ရွှေနန်းတော်ကျောင်းသည် မူလက နန်းတော်ကြီးအတွင်း မင်းတုန်းမင်း စံမြန်းသော ဆောင်တစ်ဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် သီပေါဘုရင်က ၁၈၈၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဤဆောင်ကို နန်းတော်ပြင်ပသို့ ဖြုတ်သယ်ရွှေ့ကာ ကျောင်းတိုက်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၅ မီးဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့ပြီး၊ မူရင်း သစ်သားနန်းဆောင်အစစ် ကျန်ရှိသော တစ်ခုတည်းသော အဓိကအဆောက်အအုံ ဖြစ်လာသည်။

ဤကျောင်းသည် ကျွန်းသားဖြင့် ထုဆစ်ထားသော ထိုးထွင်းပန်းပုလက်ရာများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ နန်းတွင်းဇာတ်လမ်း၊ နတ်ရုပ်နှင့် ပန်းပွင့်ပုံစံများကို အသေးစိတ် ထွင်းထုထားပြီး၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် သစ်သားဗိသုကာ၏ အထွတ်အထိပ် နမူနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ထိုးထွင်းနှင့် ထည်ပန်းချီ အနုပညာ၏ နောက်ခံကို မန္တလေး ထည်ပန်းချီ နှင့် ကာလာဂါ ဆိုင်များ သုံးသပ်ချက် တွင် ဆက်လက် လေ့လာနိုင်သည်။

မဟာမုနိ ဘုရားကြီး

မဟာမုနိဘုရားကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလေးအမြတ်ထားဆုံး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် တစ်ဆူ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား (ဘဒုံမင်း) လက်ထက်၌ ရခိုင်ပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာခဲ့ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို ဘုရားဖူးများ ကပ်လှူသော ရွှေချများကြောင့် ကိုယ်လုံးတော်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ထူထဲလာခဲ့သည်။

နံနက် မိုးမလင်းမီ ပြုလုပ်သော မျက်နှာတော်သစ်ပွဲသည် နေ့စဉ် ထူးခြားသော ဓလေ့ဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားဖူး ထောင်ပေါင်းများစွာ စုဝေးလေ့ရှိသည်။ ရွှေချ ထည့်သွင်းသည့် ဓလေ့ကြောင့် မြန်မာ့ ပန်းထိမ်နှင့် ရွှေချလက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ပြီး၊ ဤအစဉ်အလာသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက် တည်ရှိနေသည်။

အတုမရှိကျောင်းနှင့် ကျောက်တော်ကြီးဘုရား

အတုမရှိကျောင်းကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ခမ်းနားသော အဆောင်အယောင်ကြောင့် “အတုမရှိ” ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မူရင်းကျောင်းတိုက်ကြီးသည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ ယနေ့မြင်ရသော အဆောက်အအုံကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာသည် ကုသိုလ်တော်ဘုရားနှင့် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းတို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။

ကျောက်တော်ကြီးဘုရားကိုမူ ၁၈၅၃ မှ ၁၈၇၈ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ စကျင်ကျောက်တုံးတစ်ခုတည်းမှ ထုဆစ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားကြီးကို ကိုးကွယ်ထားသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို ထုဆစ်ရန် ကျောက်တုံးကြီးကို သယ်ယူရာတွင် အလုပ်သမားများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံ မှတ်တမ်းများက ဆိုသည်။ မန္တလေးနှင့် ဗဂန်ဒေသ၏ လက်မှုနှင့် အနုပညာ ကွဲပြားချက်များကို မန္တလေး နှင့် ဗဂန် လက်မှုပစ္စည်း နှိုင်းယှဉ် ဆောင်းပါးတွင် နှိုင်းယှဉ် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

၂၀၂၅ ငလျင်နှင့် သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ ထိန်းသိမ်းရေး

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် မြန်မာအလယ်ပိုင်း၊ စစ်ကိုင်းအနီးတွင် အင်အား ၇.၇ အဆင့်ရှိ ပြင်းထန်သော ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း USGS က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤငလျင်ကြောင့် မန္တလေးဒေသရှိ သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံ အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ နန်းတော်တံတိုင်းအချို့၊ စေတီနှင့် ကျောင်းတိုက်များတွင် အက်ကြောင်းနှင့် ပြိုကျမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

ဤအဖြစ်အပျက်သည် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံ ထိန်းသိမ်းရေး၏ အရေးပါမှုကို ပိုမို သိသာစေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်များ (အင်းဝ၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်းနှင့် မန္တလေး) ကို UNESCO ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကြိုတင်စာရင်း (Tentative List) တွင် ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။

ထိန်းသိမ်းရေးတွင် ရိုးရာ ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ အသုံးပြုခြင်းသည် မူရင်းဗိသုကာအသွင် ထိန်းသိမ်းရန် အရေးကြီးသည်။ သစ်သား၊ ကျောက်နှင့် ရွှေချည်ထိုးကဲ့သို့သော အမွေအနှစ်များကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းနည်းကို မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်နည်း တွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

ခရီးသွားလမ်းညွှန်နှင့် အကြံပြုချက်များ

မန္တလေး ရှေးဟောင်းဇုန်သို့ လည်ပတ်မည်ဆိုပါက ဖူးမြော်စရာ နေရာများ များပြားသဖြင့်၊ အနည်းဆုံး နှစ်ရက်ခန့် စီစဉ်ထားသင့်သည်။ ဘုရားနှင့် ကျောင်းတိုက်များသို့ ဝင်ရောက်ရာတွင် ဖိနပ်ချွတ်ရန်နှင့် ပခုံးနှင့် ဒူးကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု လိုအပ်သည်။ နံနက်စောစောနှင့် ညနေပိုင်းသည် ပူပြင်းမှု နည်းပါးပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ရန်လည်း သင့်တော်သည်။

လက်ဆောင်ပစ္စည်းနှင့် အမှတ်တရပစ္စည်း ဝယ်ယူရာတွင် အတုအစစ် ခွဲခြားနိုင်ရန်နှင့် ဈေးညှိနိုင်ရန် ကြိုတင် လေ့လာထားသင့်သည်။ ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဆိုင်များမှ ဝယ်ယူနည်းကို မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ဈေးနှုန်းများ နှင့် ဈေးညှိနည်း လမ်းညွှန် တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ သယ်ယူသွားမည့် အမွေအနှစ်ပစ္စည်းများ၏ စစ်မှန်မှုကိုလည်း သေချာ စစ်ဆေးသင့်သည်။

ငလျင်လွန်ကာလတွင် အဆောက်အအုံအချို့၌ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်နိုင်သဖြင့်၊ မထွက်ခွာမီ ဖွင့်လှစ်ချိန်နှင့် ဝင်ခွင့်အခြေအနေကို ကြိုတင် စုံစမ်းသင့်သည်။ ဒေသခံ လမ်းညွှန်တစ်ဦး ငှားရမ်းခြင်းသည် သမိုင်းနောက်ခံကို ပိုမို နားလည်စေပြီး၊ လုံခြုံစွာ လည်ပတ်နိုင်စေသည်။

မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

မန္တလေးမြို့ကို မည်သည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သနည်း။

မန္တလေးမြို့ကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ဘုရင်မင်းတုန်းမင်းက ရတနာပုံနေပြည်တော်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သော အမရပူရမှ မြို့တော်ကို တရားဝင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်း Britannica က ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် မန္တလေးသည် မြန်မာဘုရင်စနစ် နိဂုံးချုပ်သည့် ၁၈၈၅ ခုနှစ်အထိ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံးတော်ဝင်မြို့တော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤသမိုင်းကြောင်းကြောင့် မြို့လယ်တွင် နန်းတော်၊ စေတီနှင့် ကျောင်းတိုက်များ ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

ကုသိုလ်တော်ဘုရားကို “ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်” ဟု အဘယ်ကြောင့် ခေါ်သနည်း။

ကုသိုလ်တော်ဘုရားဝင်းအတွင်း၌ ထေရဝါဒ ပိဋကတ်တော်ကို ကမ္ဘည်းထိုးထားသော ကျောက်စာချပ် ၇၂၉ ချပ် ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဖတ်ရှုပါက ကြီးမားသော ကျမ်းစာအုပ်တစ်အုပ်နှင့် တူသဖြင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်ဟု အသိအမှတ်ပြုကြောင်း Wikipedia က ဖော်ပြသည်။ ကျောက်စာချပ်တစ်ချပ်စီကို သီးသန့် ကျောက်စာဂူ အဖြူရောင် တစ်ခုစီဖြင့် မိုးကာထားသည်။ ဤကျောက်စာများသည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် ပဉ္စမသံဂါယနာ၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး၊ ဗုဒ္ဓစာပေကို ရေရှည် ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မန္တလေး နန်းတော်သည် မူရင်းအဆောက်အအုံ ဟုတ်ပါသလား။

ယနေ့မြင်ရသော နန်းတော်အဆောက်အအုံ အများစုသည် မူရင်းအဆောက်အအုံ မဟုတ်ပါ။ မူရင်း သစ်သားနန်းတော်ကြီးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် မူရင်းပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု Wikipedia က ဖော်ပြသည်။ သို့သော် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းမူ နန်းတော်ပြင်ပသို့ ၁၈၈၀ ခန့်တွင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သဖြင့် မီးဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့ပြီး၊ မူရင်း သစ်သားနန်းဆောင်အစစ် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော အဓိကအဆောက်အအုံ ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၂၅ ငလျင်က သမိုင်းဝင်နေရာများကို မည်မျှ ထိခိုက်ခဲ့သနည်း။

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် စစ်ကိုင်းအနီး၌ အင်အား ၇.၇ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း USGS က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤငလျင်ကြောင့် မန္တလေးဒေသရှိ နန်းတော်တံတိုင်းအချို့၊ စေတီနှင့် ကျောင်းတိုက်များတွင် အက်ကြောင်း၊ ပြိုကျမှုနှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဆောက်အအုံအချို့တွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဖြစ်နိုင်သဖြင့်၊ လည်ပတ်မည်ဆိုပါက ဖွင့်လှစ်ချိန်နှင့် ဝင်ခွင့်အခြေအနေကို ကြိုတင် စုံစမ်းသင့်ပါသည်။

မဟာမုနိ ဘုရားကြီးကို မည်သည့်အချိန်က ပင့်ဆောင်လာခဲ့သနည်း။

မဟာမုနိ ဘုရားကြီးကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား (ဘဒုံမင်း) လက်ထက်၌ ရခိုင်ပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာခဲ့ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်သည် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ အလေးအမြတ်ထားဆုံး ရုပ်ပွားတော်များတွင် တစ်ဆူ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားဖူးများ ကပ်လှူသော ရွှေချများကြောင့် ကိုယ်လုံးတော်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ထူထဲလာခဲ့ပြီး၊ နံနက် မိုးမလင်းမီ ပြုလုပ်သော မျက်နှာတော်သစ်ပွဲသည် နေ့စဉ် ထူးခြားသော ဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

မန္တလေး သမိုင်းဝင်နေရာများ လည်ပတ်ရန် ဘယ်နှစ်ရက် လိုအပ်သနည်း။

မန္တလေး ရှေးဟောင်းဇုန်တွင် ဖူးမြော်စရာနေရာ များပြားသဖြင့်၊ အနည်းဆုံး နှစ်ရက်ခန့် စီစဉ်ထားရန် အကြံပြုသည်။ ပထမနေ့တွင် နန်းတော်၊ မန္တလေးတောင်၊ ကုသိုလ်တော်ဘုရားနှင့် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းတို့ကို စုစည်းကြည့်ရှုနိုင်ပြီး၊ ဒုတိယနေ့တွင် မဟာမုနိဘုရားနှင့် အနီးအနားဒေသများသို့ ဆက်လက် လည်ပတ်နိုင်သည်။ ဘုရားများသို့ ဝင်ရောက်ရာတွင် ဖိနပ်ချွတ်ရန်နှင့် ယဉ်ကျေးသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု လိုအပ်သဖြင့်၊ ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါသည်။ ပူပြင်းမှု နည်းသော နံနက်စောနှင့် ညနေပိုင်းသည် လည်ပတ်ရန် အသင့်တော်ဆုံး အချိန်များ ဖြစ်ပါသည်။

ဤနေရာများသည် UNESCO ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးပြီလား။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်များ (အင်းဝ၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်းနှင့် မန္တလေး) ကို UNESCO ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကြိုတင်စာရင်း (Tentative List) တွင် ထည့်သွင်းထားပြီး ဖြစ်ကြောင်း UNESCO က ဖော်ပြသည်။ ကြိုတင်စာရင်းဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတစ်ခုက အနာဂတ်တွင် တရားဝင် တင်သွင်းရန် အလားအလာရှိသော နေရာများ စာရင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာများသည် တရားဝင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် မ၀င်သေးသော်လည်း၊ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိရန် အလားအလာ ရှိနေပါသည်။

သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများတွင် ဓာတ်ပုံရိုက်ခွင့် ရှိပါသလား။

များသောအားဖြင့် ပြင်ပ ရင်ပြင်နှင့် အဆောက်အအုံများကို ဓာတ်ပုံရိုက်ခွင့် ရှိသော်လည်း၊ အချို့ ဘုရားနှင့် ပြတိုက်အတွင်းပိုင်းတွင် ကန့်သတ်ချက်များ သို့မဟုတ် သီးခြားအခကြေးငွေ ရှိနိုင်သည်။ ဘုရားဝင်းအတွင်း ရိုက်ကူးရာတွင် ကိုးကွယ်ရာဌာန၏ သိက္ခာကို လေးစားသော အပြုအမူဖြင့် ရိုက်ကူးသင့်သည်။ ဖြစ်နိုင်ပါက ဝန်ထမ်း သို့မဟုတ် ဒေသခံ လမ်းညွှန်ကို ကြိုတင် မေးမြန်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ခွင့် ကန့်သတ်ထားသော နေရာများကိုလည်း ရှောင်ရှားနိုင်ပါသည်။

မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိရန်နှင့် မြို့တွင်း ဒေသခံ ခရီးစဉ်ဆွဲ နည်းလမ်း

မန္တလေးနန်းတော်နှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများကို လည်ပတ်ရန် ပထမအဆင့်မှာ မြို့သို့ ရောက်ရှိရေး စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ JJ Express၊ Elite Express စသည့် VIP ဘတ်စ်ကားများဖြင့် ၈ နာရီမှ ၉ နာရီ ခရီးကြာပြီး၊ Myanmar Railways ၏ အချက်အလက်အရ ရထားဖြင့်ဆိုပါက ၁၂ နာရီမှ ၁၅ နာရီအထိ ကြာသည်။ အချိန်တိုလိုသူများအတွက် Myanmar National Airlines နှင့် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများက ၈၀ မိနစ်ခန့်ဖြင့် ပျံသန်းပေးသည်။

မြို့တွင်း သွားလာရေးအတွက် နည်းလမ်းသုံးမျိုး ရှိသည်။ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် မိမိနေထိုင်မည့် ဟိုတယ်ကို နန်းတော်အနီး ၇၈ လမ်းနှင့် ၂၆ လမ်းထောင့်ဝန်းကျင်တွင် ရွေးချယ်ပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေရာအများစုသည် ထိုဗဟိုချက်မှ ၁၅ မိနစ်အတွင်း ရောက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် တစ်နေ့စာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရွေးချယ်ပါ။ Grab အက်ပ်လီကေးရှင်းသည် မန္တလေးတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ တက္ကစီငှားရမ်းခြင်းသည် တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ ၄၀,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင် ကုန်ကျသည်ဟု ဒေသခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်များ၏ ၂၀၂၄ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။

တတိယအဆင့်မှာ နေ့စဉ်ခရီးစဉ် အစီအစဉ်ဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ နံနက်ပိုင်း နေပူမပြင်းခင် မဟာမုနိဘုရားကို အရင်ဖူးမြော်ပြီး၊ နေ့လယ်ပိုင်း နန်းတော်နှင့် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းကို လည်ပတ်ကာ၊ ညနေပိုင်း မန္တလေးတောင်ပေါ်တွင် နေဝင်ချိန် ရှုခင်းကြည့်ရှုရန် စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်က နေပူဒဏ်ကို ရှောင်နိုင်ပြီး၊ နေရာတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကြား သွားလာချိန်ကို လျှော့ချပေးသည်။ နေရာများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ၂ ကီလိုမီတာမှ ၅ ကီလိုမီတာအတွင်း တည်ရှိသဖြင့် တစ်နေ့လျှင် နေရာ ၄ ခုမှ ၅ ခုအထိ လည်ပတ်နိုင်သည်။ မီးပျက်တတ်သည့်အတွက် Power Bank နှင့် ရေဘူး အမြဲ ဆောင်ထားသင့်သည်။

ဝင်ကြေးနှင့် ကုန်ကျစရိတ်များ အသေးစိတ်

မန္တလေး သမိုင်းဝင်နေရာများ လည်ပတ်ရာတွင် အဓိက ကုန်ကျစရိတ်မှာ Mandalay Archaeological Zone ပေါင်းစုံလက်မှတ် (Combo Ticket) ဖြစ်သည်။ Myanmar Ministry of Hotels and Tourism (MOHT) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ ဤလက်မှတ်သည် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ၁၀,၀၀၀ ကျပ် (သို့မဟုတ် ၁၀ အမေရိကန်ဒေါ်လာ) ဖြစ်ပြီး ၅ ရက်အထိ သက်တမ်းရှိသည်။ ၎င်းဖြင့် နန်းတော်၊ ရွှေနန်းတော်ကျောင်း၊ ကုသိုလ်တော်ဘုရားနှင့် အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်း ဒေသများပါ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။

တစ်နေ့စာ ခြုံငုံ ကုန်ကျစရိတ်ကို တွက်ချက်ကြည့်ပါက၊ လက်မှတ် ၁၀,၀၀၀ ကျပ်၊ တက္ကစီ ၄၅,၀၀၀ ကျပ်၊ အစားအသောက် ၁၅,၀၀၀ ကျပ် စသဖြင့် တစ်ဦးလျှင် ၇၀,၀၀၀ ကျပ်မှ ၈၀,၀၀၀ ကျပ်ခန့် ကုန်ကျနိုင်သည်ဟု ၂၀၂၄ ဒေသခံ ခရီးသွားကုမ္ပဏီများ၏ ခန့်မှန်းချက်များက ဖော်ပြသည်။ ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန် နည်းလမ်းမှာ အဖွဲ့လိုက် တက္ကစီ မျှဝေငှားရမ်းခြင်း၊ ပြည်တွင်း အစားအသောက်ဆိုင်များတွင် စားသောက်ခြင်းနှင့် မြို့ပတ်ဘတ်စ်ကား အသုံးပြုခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းသားများအတွက် ဝင်ကြေးနှုန်းသည် နိုင်ငံခြားသားထက် သိသိသာသာ သက်သာသည်ကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။ ဒေါ်လာဖြင့် ပေးချေရာတွင် ငွေလဲနှုန်း အတက်အကျကြောင့် ကျပ်ငွေဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်းက ပိုမို တွက်ခြေကိုက်တတ်သည်။

လည်ပတ်ရန် အသင့်တော်ဆုံး ရာသီနှင့် အချိန်

မန္တလေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူပိုင်းဇုန်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီရွေးချယ်မှုသည် ခရီးစဉ်အရည်အသွေးကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ Department of Meteorology and Hydrology (DMH) ၏ မှတ်တမ်းများအရ မန္တလေးတွင် ဧပြီလနှင့် မေလများ၌ နေ့ခင်းအပူချိန်သည် ၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ကျော်အထိ မြင့်တက်တတ်ပြီး၊ နွေရာသီသည် နေရာအနှံ့ လမ်းလျှောက်လည်ပတ်ရန် အခက်အခဲဆုံး ကာလဖြစ်သည်။

လည်ပတ်ရန် အကောင်းဆုံးကာလမှာ နိုဝင်�’ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဆောင်းရာသီဖြစ်သည်။ ဤကာလတွင် DMH ၏ ပျမ်းမျှ မှတ်တမ်းအရ နေ့ခင်းအပူချိန်သည် ၂၈ ဒီဂရီမှ ၃၂ ဒီဂရီ ကြားသာ ရှိပြီး၊ မိုးနည်းကာ လေထု ကြည်လင်သဖြင့် မန္တလေးတောင်ပေါ်မှ ရှုခင်းနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရန် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ မိုးရာသီဖြစ်သည့် ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် ခရီးသွား အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများ၏ ဝန်းကျင်သည် စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး ခရီးသွား နည်းပါးသဖြင့် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ လည်ပတ်လိုသူများအတွက် သင့်တော်သည်။

တစ်နေ့တာ အချိန်ဇယားကိုလည်း ဂရုပြုသင့်သည်။ နံနက် ၆ နာရီမှ ၉ နာရီအထိသည် နေသာ၍ အေးမြသဖြင့် အပြင်ဘက် နေရာများ လည်ပတ်ရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ နေ့လယ် ၁၁ နာရီမှ ၂ နာရီအထိ နေအပူဆုံးကာလတွင် အမိုးအကာရှိသော ကျောင်းတိုက်များ၊ ပြတိုက်များ ကြည့်ရှုရန် သင့်တော်သည်။ နေဝင်ချိန် ၅ နာရီခွဲမှ ၆ နာရီအထိသည် မန္တလေးတောင်ပေါ်တွင် နေဝင်ဆည်းဆာ ရှုခင်း ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်။ Thingyan ရေသဘင်ပွဲတော် ကျင်းပသည့် ဧပြီလ အလယ်ပိုင်းတွင် ဟိုတယ်ခများ မြင့်တက်တတ်ပြီး နေရာ ပိတ်တတ်သဖြင့် ကြိုတင် စီစဉ်ထားသင့်သည်။

အနီးတဝိုက် ရှေးဟောင်းမြို့တော်များ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း

မန္တလေးကို အခြေခံ၍ တစ်နေ့ချင်း လည်ပတ်နိုင်သော ရှေးဟောင်းမြို့တော် လေးခုရှိပြီး၊ ၎င်းတို့မှာ အမရပူရ၊ အင်းဝ (Inwa)၊ စစ်ကိုင်းနှင့် မင်းကွန်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့တော်များသည် တစ်ခုစီ ထူးခြားသော သမိုင်းနှင့် အတွေ့အကြုံ ပေးစွမ်းနိုင်သဖြင့်၊ မိမိ၏ အချိန်နှင့် စိတ်ဝင်စားမှုအလိုက် ရွေးချယ်နိုင်ရန် အောက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို လေ့လာပါ။

သမိုင်းကြောင်းအရ ၎င်းတို့သည် မန္တလေး မတိုင်မီ မြန်မာ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဟောင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်းဝသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော် မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ မြင်းလှည်းဖြင့် လည်ပတ်ရသဖြင့် ရှေးဟောင်း လေထုကို အကောင်းဆုံး ခံစားနိုင်သည်။ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းသည် Department of Archaeology ၏ မှတ်တမ်းအရ အက်ကွဲမှုမရှိဘဲ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လှုပ်ရှားနိုင်သော ခေါင်းလောင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ အချိန်ကန့်သတ်ချက်ရှိသူများအတွက် အကြံပြုလိုသည်မှာ၊ နေဝင်ချိန် ဦးပိန်တံတား ရှုခင်းကြောင့် အမရပူရကို ဦးစားပေး ရွေးချယ်ပြီး၊ သမိုင်းနှစ်မြှုပ် ခံစားလိုသူများက အင်းဝကို ရွေးချယ်သင့်သည်။ ဤ ဒေသနှင့် မန္တလေးကို ပေါင်းစပ် လည်ပတ်ပါက အနည်းဆုံး ၂ ရက်မှ ၃ ရက် စီစဉ်ထားသင့်သည်။

ခရီးသွားများ မကြာခဏ ကျူးလွန်တတ်သော အမှားများနှင့် ရှောင်ရှားနည်း

မန္တလေး သမိုင်းဝင်နေရာများ လည်ပတ်ရာတွင် ခရီးသွားအများစု ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးလွန်တတ်သော အမှားများ ရှိသည်။ ၎င်းတို့ကို ကြိုတင်သိရှိထားခြင်းဖြင့် အချိန်နှင့် ငွေကြေး အလဟဿ ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။

• ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အမှား။ ဘုရားကျောင်းကန်များတွင် ပခုံးနှင့် ဒူးဖုံးအုပ်သော အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။ ဘောင်းဘီတိုနှင့် လက်မဲ့အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပါက ဝင်ခွင့်မပြုဘဲ ပြန်လှည့်ရတတ်သည်။
• ဖိနပ်ကိစ္စ မမေ့ပါနှင့်။ ဘုရားဝင်းအတွင်း ခြေဗလာ လျှောက်ရသဖြင့်၊ ခြေထောက် ပူလောင်မှု ရှောင်ရန် နံနက်စောစော သို့မဟုတ် ညနေပိုင်း သွားရောက်သင့်သည်။
• လက်မှတ် မသိမ်းဆည်းခြင်း။ Archaeological Zone Combo လက်မှတ်သည် ၅ ရက် သက်တမ်းရှိသဖြင့် နေရာတိုင်းတွင် ပြသရန် လိုအပ်ပြီး၊ ပျောက်ဆုံးပါက ပြန်ဝယ်ရတတ်သည်။
• နေ့လယ် နေပူချိန်တွင် အပြင်နေရာ လည်ပတ်ခြင်း။ DMH မှတ်တမ်းအရ နွေရာသီ နေ့လယ်အပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီကျော်တွင် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။

နောက်ထပ် အဖြစ်များသော အမှားမှာ ငွေကြေးနှင့် ပတ်သက်သည်။ မန္တလေးတွင် ATM များ ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတကာ ကတ်များ အလုပ်မလုပ်နိုင်သည့် အခြေအနေများ ရှိသဖြင့်၊ လုံလောက်သော ကျပ်ငွေ သို့မဟုတ် ဒေါ်လာ ကြိုတင်ဆောင်ထားသင့်သည်။ ဒေါ်လာ ယူဆောင်ရာတွင် အဟောင်း၊ စုတ်ပြတ် သို့မဟုတ် အညစ်အကြေးပေသော ငွေစက္ကူများကို ငွေလဲကောင်တာများက လက်မခံတတ်သဖြင့် သန့်ရှင်းသော ငွေစက္ကူသာ ယူဆောင်ပါ။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့်၊ နေရာများ၏ ဖွင့်ချိန်နှင့် ပိတ်ရက်ကို ကြိုတင် မစစ်ဆေးခြင်းသည် အမှားတစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့ ပြတိုက်များသည် တနင်္လာနေ့ ပိတ်တတ်ပြီး၊ ဘာသာရေး ပွဲတော်ရက်များတွင် ဝင်ထွက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနိုင်သည်။

သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရေး ကျွမ်းကျင်နည်းများ

မန္တလေး၏ သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများသည် ဓာတ်ပုံ ပညာရှင်များအတွက် ပြွတ်သိပ်နေသော နေရာများ ဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံး ပုံများ ရရှိရန် အလင်းရောင်၊ ထောင့်နှင့် အချိန် သုံးခုကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပေါင်းစပ် အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်။

ပထမအဆင့်မှာ Golden Hour ကို အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။ နေထွက်ပြီး ပထမတစ်နာရီနှင့် နေဝင်ခါနီး နောက်ဆုံးတစ်နာရီတွင် နေရောင်သည် နူးညံ့ပြီး ရွှေရောင်သန်းသဖြင့်၊ ရွှေနန်းတော်ကျောင်း၏ ကျွန်းသား ပန်းပု အသေးစိတ်များနှင့် မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်၏ ရွှေချ မျက်နှာပြင်ကို အကောင်းဆုံး ဖမ်းယူနိုင်သည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် ရွှေနန်းတော်ကျောင်း၏ ကျွန်းသား ထုဆစ်ပန်းပုများကို Macro Mode ဖြင့် အနီးကပ် ရိုက်ကူးခြင်းက အသေးစိတ် လက်ရာများကို ပေါ်လွင်စေသည်။

• မန္တလေးတောင်ထိပ်။ နေဝင်ချိန် မြို့တစ်ခွင် ရှုခင်းအတွက် Wide-angle Lens သို့မဟုတ် ဖုန်း၏ Panorama Mode အသုံးပြုပါ။
• နန်းတော် ကျုံးရေပြင်။ ရေပြင်တွင် နံရံ ထင်ဟပ်ရှုခင်း (Reflection) ရိုက်ကူးရန် နံနက်စောစော လေငြိမ်ချိန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
• ကုသိုလ်တော် ကျောက်စာတိုင်များ။ အဖြူရောင် ပုထိုးငယ် ၇၂၉ ဆူ၏ စီတန်းမှုကို ထောင့်နိမ့်မှ ရိုက်ကူးပါက အတန်းလိုက် နက်ရှိုင်းမှု (Depth) ပေါ်လွင်စေသည်။

တတိယအဆင့်အနေဖြင့် ဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှု အလေ့အထများကို လေးစားရန် အရေးကြီးသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် သီလရှင်များကို ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးရာတွင် ကြိုတင် ခွင့်တောင်းသင့်ပြီး၊ ဘုရားရှိခိုးနေသူများကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေရန် သတိပြုရမည်။ Department of Archaeology ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ အချို့ နေရာများတွင် Tripod နှင့် Drone အသုံးပြုခြင်းကို ကန့်သတ်ထားသဖြင့်၊ ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက် တောင်းခံသင့်သည်။ ဓာတ်ပုံ အရည်အသွေး မြှင့်တင်ရန် နောက်ဆုံး အကြံပြုချက်မှာ၊ နေရောင်ပြင်းသော နေ့လယ်ချိန်တွင် အရိပ်ပြင်းထန်မှု လျှော့ချရန် HDR Mode အသုံးပြုခြင်းနှင့်၊ ပုံများကို RAW Format ဖြင့် သိမ်းဆည်းကာ နောက်ပိုင်း တည်းဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ် ဗိသုကာလက်ရာနှင့် နန်းတော် တည်ဆောက်ပုံ အသေးစိတ်

မန္တလေးနန်းတော်၏ ဗိသုကာသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးအချိန် ထွန်းကားခဲ့သော သစ်သားဗိသုကာ ပုံစံကို ကိုယ်စားပြုသည်။ မြန်မာ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန (Department of Archaeology and National Museum) ၏ မှတ်တမ်းအရ နန်းတော်အုတ်ရိုးအတွင်း ဧရိယာသည် ၄၁၃ ဟက်တာ (၁ စတုရန်းမိုင်ခန့်) ကျယ်ဝန်းပြီး အုတ်ရိုးလေးဖက်စလုံး၏ အလျားမှာ တစ်ဖက်လျှင် ၂,၀၃၂ မီတာ ရှိသည်။ အုတ်ရိုးပတ်လည်တွင် အကျယ် ၆၄ မီတာ၊ အနက် ၄.၅ မီတာ ခန့်ရှိသော ကျုံးကြီးက ဝန်းရံထားသည်။

နန်းတော်တွင်းရှိ အဆောက်အအုံ ၁၁၄ လုံးအနက် အဓိကကျသော ကြီးကျယ်သည့် အဆောက်အအုံများကို ကျွန်းသစ်သားဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အမိုးများကို ရွှေချ၊ မှန်စီနည်းဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်ဟု UNESCO Tentative List (၂၀၁၉) မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပြာသာဒ်ထိပ်တွင် ထီးနန်းသဏ္ဍာန် ပြာသာဒ်ဆောင် ၇ ဆင့်ပါသော ဥဿောင်းပြာသာဒ်ကို မြေပြင်မှ မီတာ ၇၈ မီတာ အမြင့်အထိ တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤပြာသာဒ်အောက်ရှိ သီဟာသနပလ္လင်သည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ နိုင်ငံတော် အရေးကိစ္စများ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်။

ဗိသုကာ ပုံစံအချက်အလက်များ ကြည့်ရှုလိုသူများအတွက် အောက်ပါအချက်များကို သိမှတ်သင့်သည်။ နန်းတော်တွင်း လမ်းကြောင်းသည် အရှေ့ဘက် ပင်မတံခါးမှ အနောက်ဘက်သို့ တန်းတန်းမတ်မတ် ဆက်သွယ်ထားပြီး ဘုရင်နေထိုင်ရာ နန်းဆောင်များက အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ Lonely Planet Myanmar (၂၀၂၄) ၏ အကြံပြုချက်အရ ဗိသုကာ အသေးစိတ် ကြည့်ရှုလိုပါက အရှေ့တံခါးမှ ဝင်၍ ဘုရင့်ပလ္လင်၊ မိဖုရားနန်းဆောင်၊ နာရီစင်မျှော်စင်ဟု အစဉ်လိုက် လည်ပတ်ခြင်းက ဇာတ်လမ်းဆက်စပ်မှု အကောင်းဆုံးဖြစ်စေသည်။ မျှော်စင်အပေါ်မှ နန်းတော် ခြုံငုံ မြင်ကွင်းကို ရိုက်ကူးနိုင်ပြီး ဗိသုကာ အချိုးအစား နားလည်ရန် အထောက်အကူ ဖြစ်စေသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် နန်းတော် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး သမိုင်း

ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့နေရသော မန္တလေးနန်းတော်အများစုသည် မူရင်း ၁၈၅၉ ခု အဆောက်အအုံများ မဟုတ်ဘဲ ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်သည်ကို ခရီးသွားများ မသိကြပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခု မတ်လတွင် ဂျပန်တပ်များ ခိုအောင်းနေသည့် နန်းတော်ကို မဟာမိတ်တပ်များ၏ လေကြောင်းနှင့် မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားစဉ် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရာ ကျွန်းသစ်သား နန်းဆောင်များ အားလုံးနီးပါး ပြာကျသွားခဲ့သည်ဟု မြန်မာ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။

စစ်ပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ နန်းတော်နေရာသည် အုတ်ရိုးနှင့် ကျုံးသာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ နန်းတော် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အဓိကအဆောက်အအုံများ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် မူရင်းပုံစံကို ဓာတ်ပုံ မှတ်တမ်းဟောင်းများ အပေါ် အခြေခံ၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း ကျွန်းသစ်ထက် ကွန်ကရစ် အသုံးပြုမှု ပိုများသည်ဟု UNESCO အကဲဖြတ်ချက် (၂၀၂၁) တွင် ထောက်ပြထားသည်။ ဤအချက်ကြောင့် မူရင်း သစ်သားဗိသုကာ၏ အသွေးအရောင် အပြည့်အဝ ပြန်မရသေးဟု သုတေသီများက သုံးသပ်ကြသည်။

သို့သော် မီးဘေးမှ ကံကောင်းစွာ လွတ်မြောက်ခဲ့သော အစစ်အမှန် မူရင်းအဆောက်အအုံ တစ်ခုမှာ ရွှေနန်းတော်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို သီပေါမင်း လက်ထက်က နန်းတော်အတွင်းမှ ပြင်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သောကြောင့် စစ်ဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသမိုင်းကြောင်းကို နားလည်ထားပါက ခရီးသွားများသည် နန်းတော်တွင်းရှိ ပြန်တည်ဆောက်အဆောက်အအုံများနှင့် ရွှေနန်းတော်ကျောင်းရှိ မူရင်း သစ်သားထွင်းထုလက်ရာတို့ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဗိသုကာ၏ စစ်မှန်သော အသွင်အပြင်ကို ပိုမို ခံစားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

မန္တလေး ရိုးရာ လက်မှုပညာနှင့် အမှတ်တရ ပစ္စည်း ဈေးဝယ်လမ်းညွှန်

မန္တလေးသည် မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပညာ၏ အချက်အချာ ဖြစ်ပြီး သမိုင်းဝင်နေရာများ လည်ပတ်ရင်း ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းခွင်ကိုပါ တွဲဖက် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ မြန်မာ ရိုးရာ လက်မှုပညာရှင်များ အသင်း၏ အချက်အလက်အရ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သုံးစွဲသော ရွှေချပြားအများစုကို မန္တလေးမြို့ ၃၆ လမ်းဝန်းကျင်ရှိ ရွှေချပြားရိုက် လုပ်ငန်းများက ထုတ်လုပ်သည်။ ဤနေရာတွင် ရွှေချပြား တစ်ပြားကို ရိုက်ထုတ်ရန် နာရီ ၅ နာရီခန့် ကြာမြင့်ပုံကို လက်တွေ့ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

အမှတ်တရ ပစ္စည်း ဝယ်ယူရာတွင် ဒေသထွက် ပစ္စည်း အစစ်ကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်နိုင်ရန် အောက်ပါ လမ်းညွှန်က အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။

• ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု: ၈၁ လမ်းနှင့် ၈၄ လမ်းကြားရှိ ကျောက်ဆစ်တန်းတွင် ကျောက်ဖြူဖြင့် ဆစ်ထုထားသော ဘုရားဆင်းတုများကို ဝယ်ယူနိုင်သည်။
• ပိုးထည်နှင့် အင်းဂျင်ချည်ထည်: အမရပူရ ဒေသထွက် လက်ယက်ပိုးထည်များ နာမည်ကြီးပြီး ယက်ကန်းခုံများကို လုပ်ငန်းခွင်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
• ကန့်လန့်ကာ ပန်းချီ (Kalaga): ဖက်ရှင်ပိုးထည်ပေါ်တွင် ရွှေချည်၊ ပုလဲစေ့ဖြင့် ထိုးထားသော နံရံကပ် အလှဆင်ပစ္စည်း။
• သစ်သားနှင့် ကြေးထွင်းထု ပစ္စည်း: ရှေးဟောင်း ဗိသုကာပုံစံ အသေးစား ပုံတူများ။

ဈေးဆစ်ရာတွင် ပထမ ပြောဆိုသော ဈေးနှုန်း၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ စတင် ညှိနှိုင်းခြင်းက ဒေသခံ ဈေးနှုန်း ပုံမှန် အလေ့အထ ဖြစ်သည်ဟု Lonely Planet Myanmar (၂၀၂၄) တွင် အကြံပြုထားသည်။ ထို့အပြင် ရွှေချပြားကဲ့သို့ ဘာသာရေး ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူပါက ထုတ်လုပ်ရာ လုပ်ငန်းတိုက်ရိုက်မှ ဝယ်ခြင်းက ဈေးနှုန်းနှင့် အရည်အသွေး နှစ်ခုစလုံး ပိုမို သေချာစေသည်။ အလေးချိန်များသော ကျောက်ဆစ် ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံခြားသို့ သယ်ဆောင်မည်ဆိုပါက လေယာဉ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ကန့်သတ်ချက်ကို ကြိုတင် တွက်ချက်ထားသင့်သည်။

မန္တလေး ဒေသခံ အစားအစာနှင့် စားသောက်ဆိုင် လမ်းညွှန်

သမိုင်းဝင်နေရာများ လည်ပတ်ရင်း မန္တလေး ဒေသခံ အစားအစာ မြည်းစမ်းခြင်းသည် ခရီးစဉ်၏ မမေ့နိုင်သော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မန္တလေးသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော ဒေသခံ ဟင်းလျာများကြောင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နာမည်ကြီးသည်။ အောက်ပါ ဇယားတွင် ထင်ရှားသော ဒေသခံ အစားအစာများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ဖော်ပြထားသည်။

မန္တလေး၏ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဒေသခံ လူနေမှုဘဝ၏ အသက်သွေးကြော တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံများသည် နံနက်နှင့် ညနေပိုင်းတွင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် ထိုင်ကာ ပလာတာ၊ အီကြာကွေး၊ စမူဆာ စသည်တို့ဖြင့် စကားစမြည် ပြောဆိုလေ့ ရှိသည်။ ဤနေရာများသည် ဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှုကို နီးကပ်စွာ လေ့လာရန် အကောင်းဆုံး အခွင့်အလမ်း ဖြစ်သည်။

စားသောက်ရာတွင် သတိပြုသင့်သည့် အချက်များ ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) ၏ ခရီးသွား ကျန်းမာရေး အကြံပြုချက်များအရ ရေနှင့် ပတ်သက်သော ရောဂါ ကာကွယ်ရန် ပုလင်းပိတ် သောက်ရေ သို့မဟုတ် ကျိုချက်ထားသော ရေကိုသာ သောက်သုံးသင့်သည်။ လမ်းဘေး အစားအစာ စားသုံးရာတွင်လည်း လူစည်ကားသော၊ ချက်ပြုတ်မှု ပူနွေးနေသော ဆိုင်များကို ရွေးချယ်ခြင်းက အစာအဆိပ်သင့်မှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။ မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်စားသုံးနိုင်ပါက မန္တလေး အစားအစာသည် ခရီးစဉ်ကို ပိုမို ကြွယ်ဝစေမည် ဖြစ်သည်။

နမူနာ ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက် အသေးစိတ် ခရီးစဉ် (Worked Itinerary)

သမိုင်းဝင် နေရာများကို အချိန်ကုန်သက်သာစွာ လည်ပတ်နိုင်ရန် ကြိုတင် ခရီးစဉ်ဆွဲခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။ အောက်တွင် အချိန်ပြ ခရီးစဉ် နမူနာ နှစ်မျိုးကို တင်ပြထားသည်။ နေရာအချင်းချင်း အကွာအဝေးကို ထည့်သွင်း တွက်ချက်ထားသောကြောင့် တကယ့်လက်တွေ့တွင် အသုံးချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

• ပထမနေ့ (နန်းတော် ဗဟိုချက်): နံနက် ၈ နာရီ မဟာမုနိဘုရား (လူနည်းချိန်)၊ ၁၀ နာရီ နန်းတော်ကြီး၊ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ရွှေနန်းတော်ကျောင်းနှင့် အတုမရှိကျောင်း၊ ညနေ ၅ နာရီ မန္တလေးတောင် (နေဝင်ချိန် ရှုခင်း)။
• ဒုတိယနေ့ (ပတ်ဝန်းကျင် ရှေးဟောင်းမြို့): နံနက် အင်းဝ (မြင်းလှည်းဖြင့်)၊ မွန်းလွဲ စစ်ကိုင်းတောင်၊ ညနေ အမရပူရ ဦးပိန်တံတား (နေဝင်ချိန်)။
• တတိယနေ့ (မင်းကွန်း တစ်ရက်ခရီး): နံနက် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း သင်္ဘောဖြင့် မင်းကွန်း၊ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းနှင့် ပုထိုးတော်ကြီး၊ ညနေ မြို့တွင်း ပြန်လည်ရောက်ရှိ။

အချိန်ဇယား ဆွဲရာတွင် ရာသီဥတုကိုပါ ထည့်သွင်း စဉ်းစားသင့်သည်။ မြန်မာ မိုးလေဝသ နှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန (DMH) ၏ အချက်အလက်အရ မန္တလေးသည် မတ်လမှ မေလအတွင်း နေ့ခင်း အပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အထိ မြင့်တက်တတ်သောကြောင့် နံနက်စောစော လည်ပတ်ပြီး မွန်းတည့်ချိန် နားနေခြင်းက သင့်တော်သည်။

ခရီးစဉ် ထိရောက်မှု မြှင့်တင်ရန် အကြံပြုချက်အချို့ ရှိသည်။ ပထမအနေဖြင့် တစ်နေ့တာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို ကားတစ်စီး တစ်နေ့ ငှားရမ်းခြင်းက အချိန်ကုန် သက်သာစေသည်။ ဒုတိယ၊ မဟာမုနိဘုရားကဲ့သို့ ဘုရားများကို နံနက်စောစော သွားရောက်ခြင်းက ပူပြင်းမှုနှင့် လူစည်ကားမှု နှစ်ခုလုံးကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ တတိယ၊ ဦးပိန်တံတားနှင့် မန္တလေးတောင်ကဲ့သို့ နေရာများကို နေဝင်ချိန် အတွက် သီးသန့် သိမ်းဆည်းထားခြင်းက ဓာတ်ပုံ အကောင်းဆုံး ရရှိစေသည်။ ဤနည်းဖြင့် ၂ ရက်အတွင်း အဓိက သမိုင်းဝင် နေရာအားလုံးနီးပါးကို မလျင်မမြန် လည်ပတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

မန္တလေး အမွေအနှစ်ခရီးစဉ်အတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ် အက်ပ်နှင့် အွန်လိုင်းကိရိယာ လမ်းညွှန်

မန္တလေးသည် လမ်းအများစုကို ဂဏန်းဖြင့်သာ အမည်ပေးထားသော ဆစ်ကွက်ပုံစံ (grid) မြို့ဖြစ်သဖြင့် နန်းတော်ပတ်လည်နှင့် တောင်ခြေဒေသများတွင် မြေပြင်လမ်းရှာရာ၌ မှန်ကန်သော ဒစ်ဂျစ်တယ်ကိရိယာ ရွေးချယ်ခြင်းက အချိန်နှင့် ငွေ နှစ်မျိုးစလုံး သက်သာစေသည်။ ပထမဆုံး အဆင့်အနေဖြင့် အင်တာနက်ရှိနေစဉ် Google Maps တွင် “Mandalay” ဧရိယာကို ကြိုတင် Download ပြုလုပ်၍ Offline မြေပုံ သိမ်းဆည်းထားပါ။ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် OpenStreetMap အခြေခံ Maps.me သို့မဟုတ် Organic Maps ကိုလည်း ထပ်ထည့်ထားသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ ရှေးဟောင်းကျောင်းတိုက်နှင့် ကျောက်စာတန်းအချို့ကို OpenStreetMap တွင်သာ အသေးစိတ် မှတ်သားထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆက်သွယ်ရေးအတွက် MPT, Ooredoo, Atom တို့၏ ဒေသခံ SIM သို့မဟုတ် eSIM ကို လေဆိပ်တွင် ဝယ်နိုင်ပြီး ဒေတာ အသုံးပြုခ ပျမ်းမျှ ဈေးနှုန်းများ မကြာခဏ ပြောင်းလဲတတ်သဖြင့် ဆိုင်၌ ဈေးနှုန်း တိုက်ရိုက် မေးမြန်းပါ။ ငွေလဲနှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် (Central Bank of Myanmar) ၏ တရားဝင် နှုန်းနှင့် ဈေးကွက်နှုန်း ကွာဟမှု ရှိတတ်သဖြင့် XE Currency အက်ပ်ဖြင့် နေ့စဉ်နှုန်း စစ်ဆေးပါ။ ဘာသာစကားအတွက် Google Translate ၏ မြန်မာ Offline ပက်ကေ့ဂျ်ကို ကြိုတင် Download ထားသင့်သည်။

နောက်ဆုံးအဆင့်အနေဖြင့် နေ့စဉ်ခရီးစဉ်ကို စတင်မထွက်မီ ဖုန်း Power Bank အပြည့် အားသွင်းခြင်း၊ အရေးပေါ် ဆက်သွယ်ရန် ဟိုတယ်ဖုန်းနံပါတ်ကို စာရွက်ပေါ်တွင်ပါ မှတ်ထားခြင်းဖြင့် ဘက်ထရီကုန်ချိန် အကာအကွယ်ယူပါ။ အက်ပ်တစ်ခုတည်းကို မှီခိုခြင်းထက် Offline မြေပုံ နှစ်မျိုးနှင့် ရိုးရာ မြေပြင် မေးမြန်းမှုကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းသည် မန္တလေးတွင် အယုံကြည်ရဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။

သက်ကြီးရွယ်အို၊ မသန်စွမ်းသူနှင့် ကလေးပါသော မိသားစုများအတွက် အဆင်ပြေစေမည့် လမ်းညွှန်

မန္တလေး၏ သမိုင်းဝင် ဘုရားကျောင်းတော်များတွင် လှေကားအဆင့်များ၊ ကြမ်းပြင် မညီညာမှုနှင့် ရှည်လျားသော လမ်းလျှောက်ခရီးများ ရှိသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အို၊ ဒူးနာသူ၊ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သုံးသူနှင့် ကလေးငယ်ပါသော မိသားစုများအတွက် ကြိုတင် စီစဉ်မှု မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ မန္တလေးတောင်သို့ တက်ရာတွင် ခြေလျင်လှေကားက အဆင့် တစ်ထောင်ကျော် ရှိသဖြင့် မသန်စွမ်းသူနှင့် သက်ကြီးများသည် တောင်ထိပ်အထိ မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် တက်ပြီး တောင်ထိပ်ရှိ ဓာတ်လှေကား (escalator/lift) ကို အသုံးပြုသင့်သည်။ ဤနည်းက ခြေလျင်တက်ချိန် နာရီဝက်ကျော်ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။

အပူပိုင်းဇုန် ရာသီဥတုကြောင့် ပူပြင်းခြောက်သွေ့ ကာလတွင် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (dehydration) ဖြစ်တတ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ (WHO) ၏ အကြံပြုချက်အရ အပူဒဏ်တွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ တစ်ဦးလျှင် တစ်နေ့ ရေ ၂ ဒသမ ၅ လီတာ ထက်မနည်း သောက်သင့်သည်။ အောက်ပါ အဆင့်များကို လိုက်နာပါ။

• နံနက်စောစော (၇ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်) တွင် စတင်လည်ပတ်၍ မွန်းတည့် အပူရှိန်ပြင်းချိန်ကို ရှောင်ပါ။
• ဘုရားဝင်းအတွင်း ဖိနပ်ချွတ်ရသဖြင့် ကြမ်းပြင်ပူခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ခြေအိတ် (ထူသော ဂျိုးဖနပ်) ဆောင်ထားပါ။
• ကုလားထိုင်ငှားရန်ခက်သဖြင့် ခေါက်ထိုင်ခုံ သေးသေး တစ်လုံး ယူဆောင်ခြင်းက သက်ကြီးများအတွက် နားခိုစရာ ဖြစ်စေသည်။
• ကလေးငယ်များအတွက် ပြန့်ကားသော ဘုရားဝင်းတွင် မပျောက်ဆုံးစေရန် ဆက်သွယ်ရန် အချက်အလက် ပါသော လက်ကောက် တပ်ပေးထားပါ။

နေရာ ရွေးချယ်ရာတွင်လည်း မဟာမုနိ ဘုရားကြီးနှင့် အတုမရှိကျောင်းကဲ့သို့ မြေပြင်ညီ ဝင်းကျယ်များက ဘီးတပ်ကုလားထိုင်ဖြင့် ပိုမို သွားလာရလွယ်ကူပြီး၊ မြင့်မားသော ကျောင်းတိုက်များကို ရှောင်ရှားသင့်သည်။ ဟိုတယ် ကြိုတင်စာရင်းသွင်းစဉ် “lift ပါ၊ ပထမထပ်” ဟု အတိအကျ တောင်းဆိုခြင်းနှင့် နေ့လယ် ၁၂ နာရီမှ ၃ နာရီအတွင်း ဟိုတယ်တွင် နားနေ၍ ညနေပိုင်း ပြန်ထွက်သည့် အစီအစဉ်က မိသားစုဝင် အားလုံးအတွက် သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်စေသည်။

တာဝန်သိ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ဒေသခံ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးကို ပံ့ပိုးပေးနည်း

သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများသို့ လည်ပတ်ခြင်းသည် ထိန်းသိမ်းရေးကို အထောက်အကူပြုသလို ထိခိုက်နစ်နာစေနိုင်သော ဒွိဂုဏ်သဘော ဆောင်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပုဂံကို ကမ္ဘာ့ အမွေအနှစ် စာရင်း (UNESCO World Heritage) သို့ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီးနောက် ဒေသတွင်း ခရီးသွား အသိအမြင် မြင့်တက်လာသော်လည်း၊ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများပေါ် တက်နင်းခြင်း၊ နံရံ အထိအတွေ့ များခြင်းတို့က ပျက်စီးမှုကို အရှိန်မြှင့်စေသည်ဟု ထိန်းသိမ်းရေး ပညာရှင်များက သတိပေးထားသည်။ မန္တလေးတွင်လည်း ဤသင်ခန်းစာကို ကျင့်သုံးရန် လိုအပ်သည်။

ပထမဦးစွာ ဝင်ကြေးနှင့် ရှေးဟောင်းနယ်မြေ ကတ် (Archaeological Zone fee) ကို တရားဝင် ကောင်တာများတွင်သာ ဝယ်ယူပါ။ ဤငွေသည် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Hotels and Tourism) မှတစ်ဆင့် ထိန်းသိမ်းရေး ရန်ပုံငွေသို့ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်သည်။ ဒုတိယအနေဖြင့်၊ ဝယ်ယူသော အမှတ်တရ ပစ္စည်းများကို ဒေသခံ လက်မှုပညာရှင်များထံမှ တိုက်ရိုက် ဝယ်ခြင်းက ဝင်ငွေ၏ ပိုမိုကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို ပန်းထိမ်၊ ထန်းလျက်ထိုး၊ ရွှေချ လုပ်ငန်းရှင် မိသားစုများထံ ရောက်ရှိစေသည်။ အောက်ပါ အလေ့အကျင့်များကို လိုက်နာသင့်သည်။

• ရွှေသကြာ နံရံဆေးရေး၊ ထောင့်ချွန် အင်္ဂတေ ပန်းပုများကို လက်ဖြင့် မထိပါနှင့်။ ချွေးတွင်ပါသော ဆားဓာတ်က ရွှေချနှင့် ဆေးရောင်ကို ပျက်စီးစေသည်။
• ပလတ်စတစ် ပုလင်းအစား ပြန်လည်ဖြည့်နိုင်သော ရေဘူး ယူဆောင်ပါ။ ဘုရားဝင်း အမှိုက်ပမာဏ လျှော့ချရာ ရောက်သည်။
• ဒေသခံ မြို့ပြ လမ်းညွှန် (licensed guide) ငှားရမ်းခြင်းဖြင့် တိုက်ရိုက် အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးပေးပါ။
• ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် တိတ်ဆိတ်စွာ နေထိုင်ပြီး ဘုရားဆင်းတုတော်များကို ကျောမခိုင်းဘဲ ဓာတ်ပုံရိုက်ပါ။

တတိယအနေဖြင့်၊ ၂၀၂၅ ငလျင်အပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော ဒေသခံ ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်အားပေး အစီအစဉ် သို့မဟုတ် လှူဒါန်းမှု ကောင်တာများကို ဟိုတယ် သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးဌာန၏ တရားဝင် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ရှာဖွေ ပါဝင်နိုင်သည်။ ခရီးသွား တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် သေးငယ်များက စုစည်းမိသောအခါ မန္တလေး၏ ကုန်းဘောင်ခေတ် အမွေအနှစ်ကို နောင်မျိုးဆက်အတွက် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသော အင်အားတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။

မန္တလေး ဘုရားပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာ ပွဲတော် ပြက္ခဒိန်

မန္တလေးကို မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၏ အသည်းနှလုံးဟု သတ်မှတ်ရသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မပြတ်တမ်း ကျင်းပနေသော ဘုရားပွဲတော်များနှင့် နတ်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန ၂၀၂၄ စာရင်းအရ မဟာမုနိ ဘုရားနှင့် တောင်ပြုန်း နတ်ပွဲ ကာလအတွင်း မန္တလေးတိုင်းသို့ လာရောက်သူ ပုံမှန်ထက် နှစ်ဆနီးပါး တိုးတက်လေ့ရှိသည်။ ပွဲတော် အချိန်ကို ကြိုတင်သိထားလျှင် တည်းခိုခန်း ကြိုတင်�018ဘွတ်ကင် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အခန်းခ မြင့်တက်မှုကိုလည်း ရှောင်ရှားနိုင်သည်။

ပွဲတော် ကြီးများအပြင် နေ့စဉ် ကျင်းပသော ရိုးရာ အခမ်းအနားများသည်လည်း ကြည့်ရှုလောက်သည်။ မဟာမုနိ ဘုရားကြီးတွင် မနက် ၄ နာရီ ထိုးချိန်၌ ဘုရားရှင်၏ မျက်နှာတော်ကို သစ္ဆစီးပွတ်တိုက်၍ သွားတိုက်ပေးသည့် မျက်နှာသစ်ပွဲကို လူပေါင်း ရာဂဏန်း စုဝေး၍ ဖူးမျှော်ကြသည်။ ယင်း အခမ်းအနားကို တက်ရောက်လိုပါက ည ၃ နာရီခွဲခန့်တွင် တက္ကစီ ကြိုတင် ငှားရမ်းထားသင့်သည်။ တောင်ပြုန်း နတ်ပွဲမှာ နတ်ကိုးကွယ်မှု ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာလိုသူများအတွက် ထူးခြားသော အတွေ့အကြုံ ဖြစ်သော်လည်း လူစည်ကားမှု များပြားသဖြင့် ပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းမှုကို ဂရုစိုက်ရန် လိုအပ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၂၃ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မန္တလေးတိုင်းတွင် နှစ်စဉ် ပွဲတော်ပေါင်း ၇၀ ကျော် တရားဝင် မှတ်ပုံတင် ကျင်းပလျက်ရှိရာ၊ ခရီးစဉ် ဆွဲစဉ်တွင် ၎င်း ပြက္ခဒိန်ကို ကိုးကားနိုင်သည်။

ဘုရားကျောင်း လည်ပတ်ရာတွင် လိုက်နာရမည့် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့နှင့် အသုံးဝင်သော မြန်မာစကားလုံးများ

မန္တလေး၏ သမိုင်းဝင် ဘုရားကျောင်းများသည် ခရီးသွား ဆွဲဆောင်ရာ နေရာများ ဖြစ်ရုံသာမက လက်ရှိ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရာ ဘာသာရေး အရပ်ဌာနများလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အပြုအမူ စည်းကမ်းကို လိုက်နာခြင်းသည် ဒေသခံများအား လေးစားမှု ပြသခြင်း ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ ဘုရားကွင်းအတွင်း ဖိနပ်နှင့် ခြေအိတ်ပါ ချွတ်ရခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဤဓလေ့ကို မလိုက်နာပါက ဒေသခံများ စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်တတ်သည်။

• ပုခုံးနှင့် ဒူးကို ဖုံးအုပ်ထားသော အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ပါ။ ဘောင်းဘီတို၊ အင်္ကျီလက်မဲ့ ရှောင်ပါ။
• ဘုရားရုပ်ပွားတော်ဆီသို့ ခြေဖဝါး မဦးမိစေရန် ထိုင်ချိန်တွင် ခြေထောက်ကို နောက်သို့ ခေါက်သိမ်းပါ။
• မဟာမုနိ ဘုရားကြီး၏ ရင်ပြင်တော်တွင် ရွှေချ ကပ်လှူခြင်းကို အမျိုးသားများသာ ခွင့်ပြုသည်ကို သတိပြုပါ။
• ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်များကို ဓာတ်ပုံ မရိုက်မီ ခွင့်တောင်းပါ။
• လှူဖွယ် အလှူခံ ပုံးများတွင် ပစ္စည်းများ ထည့်ဝင်လိုပါက ဘယ်ဘက်လက်ကို ညာဘက်လက်မောင်းအောက် ထောက်၍ လှူသည်မှာ ယဉ်ကျေးသော ဓလေ့ ဖြစ်သည်။

ဒေသခံ ဘာသာစကား အနည်းငယ် တတ်ထားလျှင် ဈေးဝယ်ရာ၊ လမ်းမေးရာတွင် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၂၄ ခရီးသွား စစ်တမ်းအရ ဧည့်သည်များ ဒေသခံ စကားလုံး အသုံးပြုသည့်အခါ ဈေးနှုန်း ညှိနှိုင်းမှုနှင့် ဖော်ရွေမှု သိသိသာသာ တိုးတက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အသုံးဝင်သော အခြေခံ စကားလုံးများမှာ မင်္ဂလာပါ (နှုတ်ဆက်ခြင်း)၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် (ကျေးဇူးတင်ခြင်း)၊ ဒါ ဘယ်လောက်လဲ (ဈေးနှုန်း မေးခြင်း)၊ ဓာတ်ပုံ ရိုက်လို့ ရမလား (ခွင့်တောင်းခြင်း)၊ နှင့် အိမ်သာ ဘယ်မှာလဲ (လမ်းညွှန် မေးခြင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးညှိရာတွင် တည်ငြိမ်စွာ ပြုံးရွှင်စွာ ဆက်ဆံခြင်းသည် ကျယ်လောင်စွာ ငြင်းခုံခြင်းထက် ပိုမို ထိရောက်ကြောင်း ဒေသခံ ကုန်သည်များ၏ အကြံပြုချက် ဖြစ်သည်။

ကိုးကားချက်များ (Sources)

• UNESCO World Heritage Centre – မြန်မာအထက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်များ ကြိုတင်စာရင်း (UNESCO စာမျက်နှာ) – https://whc.unesco.org/en/tentativelists/821/
• Encyclopaedia Britannica – မန္တလေးမြို့ သမိုင်းနှင့် အချက်အလက် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဆောင်းပါး) – https://www.britannica.com/place/Mandalay-Myanmar
• Wikipedia – မန္တလေး နန်းတော် အကြောင်း (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဆောင်းပါး) – https://en.wikipedia.org/wiki/Mandalay_Palace
• Wikipedia – ကုသိုလ်တော်ဘုရား အကြောင်း (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဆောင်းပါး) – https://en.wikipedia.org/wiki/Kuthodaw_Pagoda
• USGS – ၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင် မှတ်တမ်း (အစိုးရ ဘူမိဗေဒ ဌာန) – https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s/executive

မန္တလေးမြို့၏ ရိုးရာလက်မှုပညာများ – ကြေးထည်၊ ပန်းထိမ်နှင့် ကျောက်စိမ်း

Related Reading

• ကုန်းဘောင်ခေတ် ဗိသုကာ – မန္တလေးအဆောက်အအုံ ဒီဇိုင်းပုံစံ
• မန္တလေး နန်းတော် သမိုင်း – တည်ထောင်ခြင်းမှ ယနေ့အထိ
• မန္တလေး ရှေးဟောင်းနေရာများ ဝင်ကြေးနှင့် Zone Fee အညွှန်း
• မန္တလေး လည်ပတ်သင့်သော သမိုင်းဝင်နေရာ ၁၅ ခု
• မန္တလေး သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများ – အပြည့်အစုံ လမ်းညွှန်
• မန္တလေး သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေး
• မန္တလေး သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ၏ အချိန်ဇယား (၁၈၅၇-ယနေ့)
• မြေငလျင်ဒဏ်ခံ သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ ပြန်လည်ပြုပြင်ရာ အခက်အခဲများ
• သစ်သားကျောင်းနှင့် အုတ်ဘုရား ကွာခြားချက် နှိုင်းယှဉ်ချက်