မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း သမိုင်းကြောင်းနှင့် မင်းဆက်အမွေအနှစ်

မန္တလေးမြို့ကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးတော်ဝင်မြို့တော်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကြောင်း Encyclopædia Britannica က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုသို့ နန်းတော်ကို ရွှေ့ပြောင်းတည်ထောင်လိုက်ချိန်တွင် ရွှေချဆရာ၊ ကြေးသွန်းဆရာ၊ ကျောက်ဆစ်ဆရာနှင့် ပိုးယက်ကန်းသည်များ အပါအဝင် လက်မှုပညာသည်တို့သည် ရှေးမြို့တော်များမှ မန္တလေးသို့ စုပြုံ၍ ဝင်ရောက်အခြေချခဲ့ကြသည်။ ထိုအမွေအနှစ်သည် ယနေ့တိုင် ရှင်သန်လျက်ရှိပြီး မဟာမုနိဘုရားဆင်းတုတော်ပေါ်တွင် ဘုရားဖူးတို့ ကပ်လှူခဲ့သော ရွှေချပြားများသည် ဆယ်စုနှစ်များတစ်လျှောက် ထူထဲလာကာ ၁၅ စင်တီမီတာကျော် အထိ ဖုံးလွှမ်းနေပြီဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း၏ သမိုင်းကြောင်းကို မင်းဆက်များ၏ ထောက်ပံ့မှုမှ ယနေ့ခေတ်အထိ ဆက်စပ်ဖော်ပြသွားမည်ဖြစ်သည်။

ကုန်းဘောင်မင်းဆက်နှင့် မြို့တော်တည်ထောင်ခြင်း

ကုန်းဘောင်မင်းဆက်သည် ၁၇၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၅ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်ကြောင်း Wikipedia တွင် ဖော်ပြထားသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတော်ကို တရားဝင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အမရပူရနှင့် အင်းဝတို့မှ အတတ်ပညာရှင်များကိုပါ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သဖြင့် မန္တလေးသည် နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက်မှုအနုပညာ ဗဟိုချက်အဖြစ် မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

တော်ဝင်နန်းတော်တွင် ဘုရားကျောင်းကန်များ၊ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားများအတွက် အသုံးအဆောင်များ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပူဇော်ပစ္စည်းများကို တောင်းဆိုမှု အလွန်များပြားသဖြင့် လက်မှုပညာသည်တို့သည် နန်းတွင်းထောက်ပံ့မှုဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်က အမျိုးအစားအလိုက် ရပ်ကွက်များ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် တစ်ရပ်ကွက်လျှင် အတတ်ပညာတစ်မျိုးစီ အထူးပြုလာခဲ့သည်။ ရွှေချဆရာများ၊ ကြေးသွန်းဆရာများ၊ ကျောက်ဆစ်ဆရာများသည် မိမိတို့ ရပ်ကွက်အလိုက် စုစည်းနေထိုင်ခဲ့ကြရာ ထိုအခြေခံအဆောက်အအုံသည် ယနေ့ မန္တလေး၏ လက်မှုပစ္စည်း မြေပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။

၁၈၈၅ ခုနှစ် တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် သီပေါမင်းကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် ဘုရင်စနစ် ပျက်သုဉ်းသွားသော်လည်း လက်မှုအနုပညာ အစဉ်အလာများသည် ပျောက်ကွယ်မသွားခဲ့ပါ။ နန်းတွင်း ထောက်ပံ့မှု ဆုံးရှုံးသွားသော အတတ်ပညာသည်များသည် ဘာသာရေး ပူဇော်ပစ္စည်းနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်း ဈေးကွက်ဘက်သို့ ဦးတည်လာခဲ့ကာ မိရိုးဖလာ နည်းပညာများကို မျိုးဆက်သစ်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့ကြသည်။

ရိုးရာ “ပန်းဆယ်မျိုး” အနုပညာ၏ အမြစ်

မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုအနုပညာကို “ပန်းဆယ်မျိုး” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းတွင် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ပန်းတိမ်၊ ပန်းဘဲ၊ ပန်းတဉ်း၊ ပန်းရန်၊ ပန်းတမော့၊ ပန်းယွန်း၊ ပန်းတော့နှင့် ပန်းပွတ် ဟူ၍ ပညာရပ်ဆယ်မျိုး ပါဝင်သည်။ ဤအနုပညာရပ်များသည် ဘာသာရေးနှင့် တော်ဝင်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး မျိုးဆက်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လက်တွေ့ သင်ကြားမှုဖြင့်လည်းကောင်း လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထိန်းသိမ်းလာသော ရိုးရာ အသိပညာအမွေအနှစ်ကို UNESCO ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများက ဆက်ခံ ထိန်းသိမ်းသင့်သည့် မကိုင်တွယ်နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

ပန်းဆယ်မျိုးအနက် မန္တလေးတွင် အထူး ထွန်းကားလာသည်မှာ ပန်းတိမ် (ရွှေ၊ ငွေ)၊ ပန်းဘဲ (ကြေး၊ သံ)၊ ပန်းပု (သစ်သားနှင့် ဆင်စွယ်)၊ ပန်းတမော့ (ကျောက်ဆစ်) နှင့် ပန်းယွန်း (ယွန်းထည်) တို့ဖြစ်သည်။ ဤပညာရပ်တို့၏ ဆက်နွှယ်မှုနှင့် အသုံးပြုပုံ အသေးစိတ်ကို မန္တလေးမြို့၏ ရိုးရာလက်မှုပညာများ ဆောင်းပါးတွင် အကျယ်တဝင့် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ ပညာရပ်တိုင်းသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်းကိရိယာ၊ ကုန်ကြမ်းနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ရှိသဖြင့် ထိုအသိပညာကို ရရှိရန် တပည့်တစ်ဦးသည် ဆရာတစ်ဦးထံတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့ကျင့်ရလေ့ရှိသည်။

ရွှေချ လက်မှုပညာ၏ သမိုင်းကြောင်း

မန္တလေး၏ ရွှေချလုပ်ငန်းသည် ဘာသာရေး ဆည်းကပ်မှုနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်လျက် ရှင်သန်ခဲ့သည်။ မဟာမုနိ ဘုရားဆင်းတုတော်သည် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အလေးအမြတ်ထားရာ ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်ပြီး ဘုရားဖူး အမျိုးသားများက ဆက်လက် ကပ်လှူသော ရွှေချပြားကြောင့် ဆင်းတုတော်ပေါ်ရှိ ရွှေအလွှာသည် တဖြည်းဖြည်း ထူထဲလာကာ ၁၅ စင်တီမီတာ (၆ လက်မ) ကျော် အထိ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း Wikipedia က ဖော်ပြထားသည်။ ထိုတောင်းဆိုမှုကြောင့် ရွှေချ ထုတ်လုပ်မှုသည် မြို့တော်၏ အဓိက လက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရွှေချပြား ထုတ်လုပ်ရာတွင် ရွှေအသားကို ဝါးခွက်နှင့် သားရေအလွှာများကြားတွင် ထည့်ကာ နာရီပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက် ထုသဖြင့် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်လောက်အောင် ပါးလွှာသော အလွှာ ဖြစ်လာသည်အထိ ရိုက်ထုရသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ကာယ ခွန်အားနှင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို လိုအပ်သဖြင့် ရွှေချ စက်ရုံများသည် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ရိုးရာနည်းအတိုင်း လက်ဖြင့် ထုတ်လုပ်လာခဲ့ကြသည်။ ၃၆ လမ်းနှင့် ၎င်း၏ ဝန်းကျင်ရပ်ကွက်များသည် ယနေ့တိုင် မန္တလေး ရွှေချလုပ်ငန်း၏ နှလုံးသားဖြစ်ဆဲ ဖြစ်သည်။

ရွှေချအပြင် ပန်းတိမ်ပညာဖြင့် ပြုလုပ်သော ငွေထည်များသည်လည်း တော်ဝင်ခေတ်က ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဤလက်မှုပစ္စည်းများ၏ အမျိုးအစားနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်တွေ့ အသုံးပြုပုံများကို မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း အမျိုးအစားများ ဆောင်းပါးတွင် နှိုင်းယှဉ် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ ရွှေနှင့် ငွေ ထိမ်ပညာသည် ဘာသာရေး ပစ္စည်းသာမက လက်ဆောင်ပစ္စည်းနှင့် အိမ်အလှ ပစ္စည်းအဖြစ်ပါ ဈေးကွက် ကျယ်ပြန့်လာသည်။

ကြေးသွန်းနှင့် ပန်းထိမ် အစဉ်အလာ

ကြေးသွန်းလုပ်ငန်းသည် မန္တလေးတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့ပြီး တန်ပဝတီ ရပ်ကွက်သည် ကြေးခေါင်းလောင်း၊ ကြေးမောင်းနှင့် ကြေးရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်များ သွန်းလုပ်ရာ ဗဟိုချက်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ကြေးသွန်းနည်းတွင် ဖယောင်းပျောက် နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုပြီး ဖယောင်းဖြင့် ပုံစံပြုလုပ်ကာ ရွှံ့စေးဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ အရည်ကျိုထားသော ကြေးကို လောင်းထည့်ရသည်။ ဤနည်းပညာသည် တော်ဝင်ခေတ်က ဘုရားကျောင်းကန်များအတွက် ဆင်းတုတော်များ သွန်းလုပ်ရာတွင် အသုံးများခဲ့သည်။

ပန်းထိမ် ငွေထည်လုပ်ငန်းမှာမူ မန္တလေးအနီး စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ရွာတောင်ကျေးရွာတွင် အထူး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထိုနေရာရှိ ဆရာသမားများသည် ငွေပြားကို အတွင်းဘက်မှ ရိုက်ထုကာ ပုံဖော်သည့် နည်းစနစ်ဖြင့် ဇာတ်လမ်းရုပ်ပုံများ၊ ရာသီပန်းများ၊ နဂါးနှင့် ကိန္နရီ ပုံများကို ငွေဖလား၊ ငွေအိုးနှင့် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများပေါ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ကြေးနှင့် ငွေ လက်မှုပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးကို အနီးဆုံးဖြစ်သော ဗဂန်ဒေသထွက်ပစ္စည်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုပါက မန္တလေးနှင့် ဗဂန် လက်မှုပစ္စည်း နှိုင်းယှဉ်ချက် ကို ကိုးကားနိုင်သည်။

ကျောက်ဆစ်နှင့် သစ်သားပန်းပု အမွေအနှစ်

ကျောက်ဆစ်ပညာသည် မဟာမုနိ ဘုရားဝင်းအနီး ကျောက်ဆစ်တန်းတွင် အထင်ရှားဆုံး မြင်တွေ့ရသည်။ ဆရာသမားများသည် မန္တလေးမြောက်ဘက် ၃၇ ကီလိုမီတာခန့်အကွာရှိ စကြင်တောင်မှ ထွက်ရှိသော အဖြူရောင် ကျောက်ဖြူခဲများကို တင်သွင်းကာ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်၊ နတ်ရုပ်များနှင့် အလှဆင် ကျောက်ရုပ်များကို ဆစ်ထွင်းကြသည်။ တစ်ချိန်က ထွင်းလက်နှင့် ဆောက်ဖြင့်သာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် လျှပ်စစ်စက်ကိရိယာများ အသုံးပြုလာသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု မြန်ဆန်လာသည်။

သစ်သားပန်းပု အနုပညာ၏ အထွတ်အထိပ် နမူနာတစ်ခုမှာ ရွှေနန်းတော် ကျောင်းတိုက်ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းသည် မင်းတုန်းမင်း နန်းစံစဉ်က မန္တလေးနန်းတော်အတွင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ကျွန်းသားကို အသေးစိတ် ထွင်းထုထားသော နံရံများ၊ မျက်နှာကြက်များနှင့် ဇာတ်တော်ပုံ ပန်းပုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ဘုရင်စနစ် ပြိုကွဲပြီးနောက် ထိုသို့ ကြီးကျယ်သော အလုပ်အပ်နှံမှု နည်းပါးသွားသော်လည်း သစ်သားထွင်းထု ဆရာသမားများသည် ဘုန်းကြီးကျောင်း အလှဆင်ပစ္စည်းနှင့် နတ်ကွန်းပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အတတ်ပညာကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။

ပိုးထည်ရက်လုပ်မှုနှင့် ယွန်းထည် အစဉ်အလာ

မန္တလေးအနီး အမရပူရမြို့သည် ပိုးထည်ရက်လုပ်မှု၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် “လွန်းတစ်ရာ အချိတ်” ဟုခေါ်သော ရှုပ်ထွေးသည့် ရက်ကန်းနည်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ဤနည်းတွင် ပိုးချည် လွန်းတံပေါင်း ရာဂဏန်းကို တစ်ပြိုင်နက် အသုံးပြုကာ လှိုင်းတွန့် ပုံသဏ္ဍာန် အရောင်စုံ ဒီဇိုင်းများကို ဖော်ထုတ်ရသဖြင့် ရက်ကန်းသည် တစ်ဦးတည်း မဟုတ်ဘဲ နှစ်ဦးပူးတွဲ လုပ်ကိုင်ရသည်။ တော်ဝင်မိသားစုနှင့် မှူးမတ်များ ဝတ်ဆင်ခဲ့သော ဤ အချိတ် ပုဆိုးထဘီများသည် ယနေ့တိုင် တန်ဖိုးကြီး ရိုးရာ အ၀တ်အထည်အဖြစ် ကျန်ရှိနေသည်။

ယွန်းထည် လုပ်ငန်းသည် ဗဂန်ဒေသတွင် အဓိက ထွန်းကားသော်လည်း မန္တလေးတွင်လည်း ဘာသာရေး ပစ္စည်းနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရေးပါသည်။ ယွန်းထည် ပြုလုပ်ရာတွင် ဝါးခြမ်းသား သို့မဟုတ် မြင်းမြီးဆံ ဘောင်ပေါ်တွင် သစ်စေးကို အလွှာလိုက် သုတ်လိမ်းကာ ထွင်းဖော် ဆေးခြယ်ရသည်။ ဤနည်းပညာ၏ သမိုင်းနှင့် နည်းစနစ်ကို Wikipedia တွင် အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပြီး မြန်မာ့ ယွန်းထည်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အရှေးဆုံး လက်မှုအနုပညာများထဲတွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

ခေတ်ကာလအလိုက် အပြောင်းအလဲနှင့် ၂၀၂၆ လမ်းကြောင်း

အောက်ပါ ဇယားသည် မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း သမိုင်းကို ခေတ်ကာလအလိုက် အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည်။

ကိုလိုနီခေတ်တွင် နန်းတွင်း ထောက်ပံ့မှု ဆုံးရှုံးသွားသဖြင့် လက်မှုပညာသည်များသည် ပုဂ္ဂလိက ဈေးကွက်နှင့် ဘာသာရေး ပူဇော်ပစ္စည်း တောင်းဆိုမှုအပေါ် မှီခိုလာခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ခရီးသွား လုပ်ငန်း တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်းများသည် နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်လာကာ ပို့ကုန်ပစ္စည်းအဖြစ်ပါ တန်ဖိုးတက်လာသည်။ သို့သော် ယန္တရားဖြင့် ထုတ်လုပ်သော အတုအယောင် ပစ္စည်းများ ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် စစ်မှန်သော လက်ရာများကို ခွဲခြားသိရှိရန် ပိုမို အရေးကြီးလာသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း မြင်တွေ့ရသော လမ်းကြောင်းမှာ ငယ်ရွယ်သော ဆရာသမားများက ရိုးရာ ဒီဇိုင်းကို ခေတ်မီ ဒီဇိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အွန်လိုင်း ဈေးကွက်မှတစ်ဆင့် ရောင်းချလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ပုံနှင့် ဈေးညှိနည်းကို နားလည်ထားလျှင် ဝယ်သူများ ပိုမို တန်ဖိုးရှိစွာ ဝယ်ယူနိုင်ပြီး အသေးစိတ်ကို လက်မှုပစ္စည်း ဈေးနှုန်းနှင့် ဈေးညှိနည်း လမ်းညွှန် တွင် လေ့လာနိုင်သည်။ စစ်မှန်မှု အာမခံချက် ရရှိရန်အတွက်မူ ဝယ်ယူခြင်းမပြုမီ စိစစ်နည်းများကို ကြိုတင် သိရှိထားသင့်သည်။

ထို့အပြင် ရိုးရာ အသိပညာကို နောင်လာနောက်သား မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းရေးအတွက် သင်တန်းကျောင်းများနှင့် အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်စနစ်များ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ စစ်မှန်သော လက်ရာကို ခွဲခြားနည်းနှင့် ဝယ်ယူရာတွင် သတိပြုရမည့် အချက်များကို စစ်မှန်မှု စစ်ဆေးနည်း လမ်းညွှန် တွင် အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။

အောက်ပါ ဇယားတွင် မန္တလေး၏ အဓိက လက်မှုပစ္စည်းအမျိုးအစား၊ ၎င်းတို့၏ ဗဟိုနေရာနှင့် ထူးခြားချက်များကို စုစည်း ဖော်ပြထားသည်။

အမေးများသော မေးခွန်းများ

မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း သမိုင်းသည် ဘယ်ကစတင်ခဲ့သနည်း။

မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း၏ သမိုင်းသည် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက မြို့တော်ကို တည်ထောင်ချိန်မှ အရှိန်ရလာခဲ့သည်။ နန်းတော်ကို မန္တလေးသို့ ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ အမရပူရနှင့် အင်းဝ အပါအဝင် ရှေးမြို့တော်များမှ ကျွမ်းကျင်သော အတတ်ပညာသည်များကိုပါ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သဖြင့် မြို့သည် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက် ဖြစ်လာသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ပန်းတိမ်၊ ကြေးသွန်း၊ ကျောက်ဆစ်နှင့် ပိုးယက်ကန်း အစဉ်အလာတို့သည် ထိုခေတ်မတိုင်မီကတည်းက ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော်လည်း တော်ဝင် ထောက်ပံ့မှုကြောင့် မန္တလေးတွင် အထူး ပြန့်ပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဘုရင်များက လက်မှုပညာကို မည်သို့ ထောက်ပံ့ခဲ့သနည်း။

ကုန်းဘောင်ဘုရင်များသည် နန်းတော်၊ ဘုရားကျောင်းကန်နှင့် ဘာသာရေး ပူဇော်ပစ္စည်းများအတွက် လက်မှုပစ္စည်းများကို အမြဲ တောင်းဆိုသဖြင့် ဆရာသမားများ အသက်မွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်က အတတ်ပညာ အမျိုးအစားအလိုက် ရပ်ကွက်များ သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဆရာသမားများကို စုစည်း နေထိုင်စေခြင်းဖြင့် ပညာရပ် ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးရန် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ စနစ်တကျ ထောက်ပံ့မှုကြောင့် နည်းပညာသည် မျိုးဆက်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြတ်တောက်မှုမရှိ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး ယနေ့ မြို့တော်၏ ရပ်ကွက်အလိုက် အထူးပြု လုပ်ငန်း မြေပုံကိုပါ ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။

မဟာမုနိ ဘုရားနှင့် ရွှေချလုပ်ငန်း ဘယ်လို ဆက်စပ်သနည်း။

မဟာမုနိ ဘုရားဆင်းတုတော်ပေါ်တွင် အမျိုးသား ဘုရားဖူးများက ရွှေချပြားများ ဆက်လက် ကပ်လှူသည့် ဓလေ့ကြောင့် ရွှေချ ထုတ်လုပ်မှုသည် မန္တလေးတွင် တောင်းဆိုမှု မြင့်မားသော လုပ်ငန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကပ်လှူခဲ့သော ရွှေအလွှာသည် ထူထဲလာကာ ဆင်းတုတော်၏ ကိုယ်ထည်ပေါ်တွင် ၁၅ စင်တီမီတာကျော် ဖုံးလွှမ်းနေပြီဖြစ်ကြောင်း Wikipedia က ဖော်ပြထားသည်။ ဤ ဘာသာရေး ဆည်းကပ်မှုသည် မြို့တော်၏ ရွှေချ ဆရာသမားများအတွက် တည်မြဲသော ဝင်ငွေ ရင်းမြစ်တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ၃၆ လမ်း ဝန်းကျင်ရှိ ရိုးရာ စက်ရုံများ ရှင်သန်နိုင်ရန် အထောက်အကူ ပြုခဲ့သည်။

မန္တလေးနှင့် ဗဂန် လက်မှုပစ္စည်း ဘယ်လို ကွာခြားသနည်း။

ဗဂန်ဒေသသည် ယွန်းထည် လုပ်ငန်းဖြင့် ကမ္ဘာကျော်ပြီး ထိုနေရာတွင် သစ်စေး အလွှာများစွာ သုတ်လိမ်းသော ရိုးရာ နည်းပညာ အမြစ်တွယ်နေသည်။ မန္တလေးမှာမူ ရွှေချ၊ ကြေးသွန်း၊ ကျောက်ဆစ်နှင့် ပိုးထည် ရက်လုပ်မှုကဲ့သို့ တော်ဝင်ခေတ်နှင့် ဆက်စပ်သော အတတ်ပညာများတွင် ပိုမို အားသာသည်။ ဒေသနှစ်ခုစလုံးသည် မြန်မာ့ လက်မှုအနုပညာ၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သော်လည်း ထုတ်ကုန်အမျိုးအစား၊ ကုန်ကြမ်းနှင့် ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ပုံတွင် ကွာခြားချက်များ ရှိသည်။ ဝယ်သူများ ၎င်းတို့၏ လိုအပ်ချက်အလိုက် မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်နိုင်ရန် နှစ်ဒေသကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာသင့်သည်။

ရိုးရာ နည်းပညာများ ယနေ့တိုင် ရှင်သန်နေဆဲလား။

ဘုရင်စနစ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် နန်းတွင်း ထောက်ပံ့မှု ဆုံးရှုံးသွားသော်လည်း ရိုးရာ လက်မှုနည်းပညာများသည် ဘာသာရေး ပူဇော်ပစ္စည်းနှင့် ခရီးသွား ဈေးကွက်မှတစ်ဆင့် ဆက်လက် ရှင်သန်လျက်ရှိသည်။ ယခုခေတ်တွင် လျှပ်စစ်စက်ကိရိယာများ ဝင်ရောက်လာ၍ ထုတ်လုပ်မှု ပိုမြန်လာသော်လည်း ရွှေချ ထုနည်း၊ ကြေး ဖယောင်းပျောက် သွန်းနည်းနှင့် ကျောက်ဆစ်နည်းကဲ့သို့ အခြေခံ နည်းပညာများကို လက်ဖြင့်ပင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ငယ်ရွယ်သော ဆရာသမားများက ရိုးရာ ဒီဇိုင်းကို ခေတ်မီ ဈေးကွက်နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အွန်လိုင်းမှ ရောင်းချလာသဖြင့် အမွေအနှစ်သည် ပုံစံသစ်ဖြင့် ဆက်လက် တည်တံ့နေသည်။

စစ်မှန်သော မန္တလေး လက်ရာကို ဘယ်လို ခွဲခြားမလဲ။

စစ်မှန်သော လက်ရာကို ခွဲခြားရာတွင် ပစ္စည်း၏ အလေးချိန်၊ လက်ရာ သေသပ်မှု၊ ကုန်ကြမ်း အရည်အသွေးနှင့် ဆရာသမား၏ မူရင်း လက်ရာ အမှတ်အသားများကို ဂရုတစိုက် စစ်ဆေးသင့်သည်။ ယန္တရားဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန် တူညီနေတတ်ပြီး လက်ရာ ပစ္စည်းများတွင်မူ သေးငယ်သော ကွဲပြားမှုများ ရှိနေတတ်သည်။ ဈေးနှုန်း အလွန် သက်သာနေပါက သတိထားသင့်ပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဆိုင်များမှ ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် အန္တရာယ် လျှော့ချနိုင်သည်။ ဝယ်ယူခြင်းမပြုမီ စစ်ဆေးနည်း အသေးစိတ်ကို ကြိုတင် လေ့လာထားခြင်းသည် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။

စစ်မှန်သော မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်းကို စိစစ်ခွဲခြားနည်း အဆင့်ဆင့်

ခရီးသွားများ အလွယ်တကူ စက်ရုံထုတ် အတုများကို ဝယ်မိတတ်သဖြင့်၊ စစ်မှန်မှု စိစစ်ခြင်းသည် ပထမဆုံး ကျွမ်းကျင်ရမည့် အဆင့်ဖြစ်သည်။ Myanmar Traditional Artisans Association ၏ ၂၀၂၅ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မန္တလေး ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချသော ရွှေချနှင့် ယွန်းထည်ပစ္စည်း ၁၀ ခုလျှင် ၄ ခုခန့်မှာ စက်ပုံနှိပ် သို့မဟုတ် တရုတ်တင်သွင်း အတုများ ဖြစ်နေသည်။

ပထမအဆင့်အနေဖြင့် မီးမှောင်ရာ အလင်းအောက်တွင် မျက်နှာပြင်ကို စောင်းကြည့်ပါ။ စစ်မှန်သော ယွန်းထည် (lacquerware) တွင် လက်ဆွဲ ယောက်မ (yun) အရေးအကြောင်းများ မညီညာဘဲ၊ ထရိုးခွက်ကို လက်ဖြင့် ဖိညှစ်လိုက်လျှင် ပုံပျက်ပြီး ပြန်ပြောင်းတတ်သည်။ စက်ထုတ် ပလတ်စတစ်အတုသည် မာကြောပြီး ပြန်မပြောင်းပါ။ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် ရွှေချ ပစ္စည်းကို ဆဲဖုန်း မီးချောင်းဖြင့် ထိုးကြည့်ပါ။ စစ်မှန်သော ၂၂ ကာရက် ရွှေချ (gold leaf) သည် အလင်းကို နွေးထွေးသော အဝါရောင်ဖြင့် ပြန်ဟပ်ပြီး၊ ကြေးရောနှောထားသော အတုသည် အစိမ်းဖျော့ရောင် ဟပ်တတ်သည်။

တတိယအဆင့်မှာ စက်ရုံအမှတ်တံဆိပ်ကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ မှစတင်၍ မြန်မာ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနသည် King Galon ရွှေချ အလုပ်ရုံကဲ့သို့ မှတ်ပုံတင် အလုပ်ရုံများအား ဂျီအိုင် (Geographical Indication) တံဆိပ် ထုတ်ပေးထားသဖြင့်၊ ပစ္စည်းအောက်ခြေ၌ ထိုတံဆိပ်နှင့် QR ကုဒ် ပါမပါ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ စတုတ္ထအဆင့်အနေဖြင့် ကြေးသွန်းရုပ်ထု (bronze) ကို ခေါက်ကြည့်ပါ။ စစ်မှန်သော Tampawaddy ရွာထွက် ကြေးသွန်းပစ္စည်းသည် ကြာရှည်စွာ မြည်ဟိန်းသံ ထွက်ပြီး၊ အလေးချိန် လေးလံသည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်အနေဖြင့် အလုပ်ရုံသို့ တိုက်ရိုက်သွားရောက်၍ လက်သမားကိုယ်တိုင် လုပ်ဆောင်နေပုံကို ကြည့်ရှုဝယ်ယူခြင်းသည် အာမခံချက် အရှိဆုံးနည်းဖြစ်ကြောင်း Mandalay Region Tourism Office (၂၀၂၆) က အကြံပြုထားသည်။

ဈေးနှုန်းနှင့် ကုန်ကျစရိတ် လက်တွေ့ ကိန်းဂဏန်းများ

လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူရာတွင် ဈေးနှုန်း ကွာဟမှု ကြီးမားသဖြင့်၊ ပစ္စည်းအလိုက် ပျမ်းမျှ ဈေးကို သိရှိထားခြင်းက ညှိနှိုင်းရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်သည်။ Mandalay Region Chamber of Commerce ၏ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ဈေးကွက်စစ်တမ်းအရ အောက်ပါ ဈေးနှုန်းများကို ကိုးကားနိုင်သည်။

ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ရာတွင် အဓိက လွှမ်းမိုးသော အချက်များမှာ အကြမ်းပစ္စည်း ကုန်ကျစရိတ်နှင့် လုပ်အားခ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၂၅ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ရွှေစျေး တက်လာသဖြင့် ရွှေချ ပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းမှာ ၂၀၂၄ နှင့် ယှဉ်လျှင် ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း Myanmar Gold Entrepreneurs Association (၂၀၂၆) က ဖော်ပြသည်။ ယွန်းထည်တစ်ခုသည် အလွှာ ၇ ထပ်မှ ၁၈ ထပ်အထိ သုတ်ရသဖြင့် တစ်ခုလျှင် ၃ လမှ ၇ လအထိ ကြာမြင့်ပြီး၊ ဤ ကြာမြင့်ချိန်က ဈေးနှုန်းကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်စေသည်။

ခရီးသွားများအနေဖြင့် တောင်းဈေး၏ ၆၀ မှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို စတင် ညှိနှိုင်းသင့်ပြီး၊ ပစ္စည်း ၂ ခုအထက် ဝယ်ယူပါက ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ရရှိနိုင်ကြောင်း ဒေသခံ ကုန်သည်များ၏ အလေ့အထ ဖြစ်သည်။ Zegyo ဈေးထက် အလုပ်ရုံ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူပါက ၂၀ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သက်သာနိုင်သည်။

မန္တလေးမြို့တွင် လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူနိုင်သည့် ဒေသနှင့် ဈေးကွက်များ

မန္တလေး၏ လက်မှုလုပ်ငန်းများသည် ဒေသအလိုက် အထူးပြုထားသဖြင့်၊ မှန်ကန်သော ရပ်ကွက်သို့ သွားရောက်ခြင်းက အရည်အသွေးနှင့် ဈေးနှုန်း နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အကျိုးရှိသည်။ Mandalay City Development Committee ၏ ၂၀၂၅ မှတ်တမ်းအရ မြို့တွင်း လက်မှုလုပ်ငန်း အလုပ်ရုံ ၁,၂၀၀ ကျော် မှတ်ပုံတင်ထားသည်။

• ရွှေချ လုပ်ငန်း၊ ၃၆ လမ်းနှင့် ၇၇ လမ်းထောင့် King Galon ဧရိယာတွင် အလုပ်ရုံ အများဆုံး စုဝေးနေပြီး၊ ရွှေချ ရိုက်နှက်ပုံကို လက်တွေ့ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
• ကြေးသွန်းနှင့် ပန်းထိမ်၊ Tampawaddy (ယာတနာ့ပုံရွာ) နှင့် ၈၇ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကြေးသွန်းရုပ်ပွား အလုပ်ရုံများ တည်ရှိသည်။
• ကျောက်ဆစ်ပန်းပု၊ Kyauk Sit Tan (ကျောက်ဆစ်တန်း) လမ်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကျောက်ဖြူ ဆစ်ထုလုပ်ငန်း စုစည်းရာ နေရာဖြစ်သည်။
• ပိုးထည်ရက်လုပ်မှု၊ Amarapura ၏ Saunders ရက်ကန်းတန်းတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ အချိတ်ပိုးထည်များ ရက်လုပ်သည်။
• ယွန်းထည်၊ ဗဂံတွင် အဓိကထုတ်လုပ်သော်လည်း မန္တလေး Zegyo ဈေးနှင့် ၇၈ လမ်းတွင် အရောင်းဆိုင် များစွာ ရှိသည်။

ဗဟိုဈေးကွက်အနေဖြင့် Zegyo (ဇေယျာ) ဈေးသည် ပစ္စည်းစုံ ရရှိနိုင်ဆုံး နေရာဖြစ်သော်လည်း ဈေးနှုန်း မြင့်ပြီး အတု ရောနှောမှု ပိုများသည်။ ၂၀၂၆ ခရီးသွားရာသီ စစ်တမ်းတွင် Mandalay Region Tourism Office က ဖော်ပြရာ ခရီးသွား ၁၀ ဦးတွင် ၆ ဦးမှာ အလုပ်ရုံ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူခြင်းကို ဈေးဆိုင်ထက် ပိုနှစ်သက်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အကြောင်းမှာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းနှင့် စစ်မှန်မှု ပိုသေချာခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ည ၇ နာရီနောက်ပိုင်း မဟာအောင်မြေ ည ဈေးတန်း၌လည်း လက်မှုပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်များ ရှိသော်လည်း၊ စစ်မှန်မှု စိစစ်ရန် ခက်ခဲသဖြင့် ကျွမ်းကျင်သူနှင့် အတူသွားရန် အကြံပြုသည်။

ဝယ်ယူသူများ မကြာခဏ ကျူးလွန်တတ်သော အမှားများနှင့် ရှောင်ရှားနည်း

လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူရာတွင် အတွေ့အကြုံ မရှိသူများသည် တူညီသော အမှားများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးလွန်တတ်သည်။ Myanmar Tourism Federation ၏ ၂၀၂၅ တိုင်ကြားမှု အစီရင်ခံစာအရ ခရီးသွား စားသုံးသူ တိုင်ကြားမှု ၁၀၀ တွင် ၃၈ ခုမှာ လက်မှုပစ္စည်း အတု ဝယ်မိခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

ပထမ အဖြစ်များဆုံး အမှားမှာ ဆိုင်ရှေ့ ပြ ပစ္စည်းကိုသာ ကြည့်၍ စိစစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကောင်းသော ဆိုင်များက ပြတင်းတွင် အကောင်းဆုံးကို ပြထားပြီး၊ ထုပ်ပိုးပေးသည့်အခါ အရည်အသွေးနိမ့် ပစ္စည်းဖြင့် လဲလှယ်တတ်သည်။ ဤအမှားကို ရှောင်ရန် ထုပ်ပိုးခိုက် ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုပြီးမှ ငွေပေးချေသင့်သည်။ ဒုတိယ အမှားမှာ “ရှေးဟောင်း” ဟု ဆိုသော ပစ္စည်းများကို ယုံကြည်ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ Protection of Cultural Heritage Regions Law အရ စစ်မှန်သော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ နိုင်ငံပြင်ပ တင်ပို့ခြင်းမှာ တရားမဝင်သဖြင့်၊ “ရှေးဟောင်း” ဟု ရောင်းသမျှ အများစုမှာ ဓာတုဆေး စိမ်ထားသော အတုများ ဖြစ်သည်။

တတိယ အမှားမှာ ဈေးအလွန် သက်သာသည်ကို မြင်လျှင် ချက်ချင်း ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။ Mandalay Region Chamber of Commerce (၂၀၂၆) ၏ အချက်အလက်အရ စစ်မှန်သော ၂၂ ကာရက် ရွှေချ တစ်ထုပ်သည် ၁၈၀,၀၀၀ ကျပ်အောက် မရောင်းနိုင်သဖြင့်၊ ထို့ထက် သက်သာပါက ကြေးရော သို့မဟုတ် အလွှာပါး အတု ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ စတုတ္ထ အမှားမှာ တင်ပို့ခွန် (export documentation) ကို ဂရုမစိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကြေးသွန်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားများ ပြည်ပ ယူဆောင်ရာတွင် ဘာသာရေး ရုပ်ပွားဆင်းတု ထုတ်ယူခွင့် လိုအပ်ပြီး၊ ဤစာရွက်စာတမ်း မပါပါက လေဆိပ်တွင် သိမ်းဆည်းခံရနိုင်သည်။ နောက်ဆုံး အမှားမှာ ဖြတ်ပိုင်း သို့မဟုတ် ဘောက်ချာ မတောင်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤစာရွက်များသည် ဂျီအိုင် မှတ်ပုံတင် အလုပ်ရုံ၏ စစ်မှန်မှုကို သက်သေပြရာတွင် အရေးပါသည်။

လက်မှုပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပြုပြင်စောင့်ရှောက်မှု ကျွမ်းကျင်နည်းနာများ

လက်မှုပစ္စည်းတစ်ခု ဝယ်ယူပြီးနောက် မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် တန်ဖိုးကို ရာစုနှစ်ချီ ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။ မမှန်ကန်သော သိမ်းဆည်းမှုကြောင့် ယွန်းထည်နှင့် ရွှေချ ပစ္စည်းများ မြန်ဆန်စွာ ပျက်စီးတတ်သည်။ ရာသီဥတု အေးမြသော ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိက နိုင်ငံများသို့ ယူဆောင်သွားသူများ အထူး သတိပြုသင့်သည်။

ယွန်းထည် (lacquerware) သည် စိုထိုင်းဆ ပြောင်းလဲမှုကို အလွန် ခံစားရသည်။ Yangon Lacquerware Conservation Project (၂၀၂၄) ၏ အကြံပြုချက်အရ ယွန်းထည်ကို စိုထိုင်းဆ ၅၅ မှ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သိမ်းဆည်းသင့်ပြီး၊ နေရောင် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ရှားရမည်။ အပူပေး အဲကွန်း လေအေးပေးစက် အနီးတွင် ထားပါက အက်ကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ သန့်ရှင်းရာတွင် ဆပ်ပြာ မသုံးဘဲ စိုစွတ်သော နူးညံ့သော အဝတ်ဖြင့်သာ သုတ်ပြီး၊ နှစ်စဉ် ပျားဖယောင်း (beeswax) အပါးလွှာ သုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အသွေးအရောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။

ရွှေချ ပစ္စည်းနှင့် ရွှေချ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားများကို လက်ဖြင့် တိုက်ရိုက် မထိကိုင်သင့်ပါ။ လူ့လက်မှ အဆီသည် ၂၂ ကာရက် ရွှေချ အလွှာပါးကို ဖျက်ဆီးတတ်သဖြင့်၊ ဝါဂွမ်း လက်အိတ် ဝတ်ဆင်၍သာ ကိုင်တွယ်သင့်သည်။ ကြေးသွန်း ပစ္စည်းများတွင် အညိုရောင် သဘာဝ patina ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ပျက်စီးမှု မဟုတ်ဘဲ တန်ဖိုး မြှင့်တင်ပေးသော အရာဖြစ်သဖြင့်၊ ဆေးကြောတိုက်ချွတ်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။ ပိုးထည်များကို အလင်းမှ ကင်းဝေးသော နေရာတွင် ခေါက်ထားမည့်အစား လိပ်၍ သိမ်းဆည်းခြင်းက အကြောင်းအစင်း ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချသည်။ ပိုးဖလံ ကာကွယ်ရန် သဘာဝ ကြက်သစ်သား (cedar) တုံးများ ထည့်ထားနိုင်သည်။ ၂၀၂၅ National Museum (Naypyidaw) ၏ ထိန်းသိမ်းရေး လမ်းညွှန်အရ ဤနည်းလမ်းများဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသော လက်မှုပစ္စည်းများသည် မျိုးဆက် ၃ ဆက်ကျော် တန်ဖိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်သည်။

အမေးများသော မေးခွန်းများ (ထပ်ဆောင်း)

မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်းကို နိုင်ငံခြားသို့ မည်သို့ တင်ပို့သယ်ယူရမည်နည်း။

သာမန် ယွန်းထည်၊ ပိုးထည်နှင့် ကျောက်ဆစ် ပစ္စည်းများကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသုံးအဆောင်အဖြစ် တင်ပို့ခွင့်ရှိသော်လည်း၊ ကြေးသွန်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားနှင့် ရွှေချ ဗုဒ္ဓဆင်းတုများ ယူဆောင်ရာတွင် ဘာသာရေး ရုပ်ပွားဆင်းတု ထုတ်ယူခွင့် လက်မှတ် လိုအပ်သည်။ Department of Archaeology and National Museum ထံ ဈေးဝယ် ဘောက်ချာနှင့်တကွ လျှောက်ထားရပြီး၊ ၁၉၉၀ Protection of Cultural Heritage Law အရ စစ်မှန်သော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ တင်ပို့ခြင်း လုံးဝ တားမြစ်ထားသည်။ စာရွက်စာတမ်း မပါဘဲ သယ်ဆောင်ပါက မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် သိမ်းဆည်းခံရနိုင်သဖြင့်၊ ဝယ်ယူသည့်အခါ ဆိုင်ထံမှ စစ်မှန်သော ဘောက်ချာ တောင်းယူထားရန် အရေးကြီးသည်။

လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူရန် အသင့်တော်ဆုံး ရာသီသည် �’မည်သည့်အချိန်နည်း။

ဝယ်ယူရန် အကောင်းဆုံး ကာလမှာ နိုဝင်�‌ဘာမှ ဖေဖော်ဝါရီအထိ ဆောင်းရာသီ ဖြစ်သည်။ ဤကာလတွင် ရာသီဥတု အေးမြ၍ ခရီးသွားရန် သက်တောင့်သက်သာ ရှိသကဲ့သို့၊ အလုပ်ရုံများလည်း အပြည့်အဝ လည်ပတ်နေချိန်ဖြစ်သည်။ Mandalay Region Tourism Office (၂၀၂၆) အရ ဇန်နဝါရီသည် ခရီးသွား အများဆုံး လ ဖြစ်သဖြင့် ရွေးချယ်စရာ များသော်လည်း ဈေးနှုန်း အနည်းငယ် မြင့်တတ်သည်။ ဈေးသက်သာစွာ ဝယ်လိုပါက ခရီးသွား နည်းပါးသော မေလမှ စက်တင်ဘာအထိ ကာလတွင် ဝယ်ယူနိုင်သော်လည်း၊ မိုးရာသီတွင် ယွန်းထည် ထုတ်လုပ်မှု နှေးကွေးတတ်၍ ရွေးချယ်စရာ နည်းနိုင်သည်ကို သတိပြုသင့်သည်။

ဂျီအိုင် (GI) တံဆိပ်ဆိုသည်မှာ အ�‌ဘယ်နည်း၊ အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးသနည်း။

ဂျီအိုင် (Geographical Indication) တံဆိပ်သည် ပစ္စည်းတစ်ခု၏ မူရင်း ဒေသနှင့် ရိုးရာ ထုတ်လုပ်မှု စံချိန်စံညွှန်းကို အာမခံသော တရားဝင် မှတ်ပုံတင် အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ မြန်မာ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၂၃ မှစ၍ ဤစနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ မှတ်ပုံတင်ထားသော အလုပ်ရုံများ၏ ပစ္စည်းများတွင် GI တံဆိပ်နှင့် QR ကုဒ် ပါဝင်သည်။ ဝယ်ယူသူ၏ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင်၊ ဤတံဆိပ်က စစ်မှန်မှု၊ ဒေသထွက် မှန်ကန်မှုနှင့် တရားမျှတသော လုပ်အားခ ပေးအပ်မှုကို သက်သေပြသည်။ King Galon ရွှေချ ကဲ့သို့ GI မှတ်ပုံတင်ထားသော အမှတ်တံဆိပ်များကို ရွေးချယ်ဝယ်ယူခြင်းသည် အတု ဝယ်မိခြင်းမှ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။

လက်မှုပစ္စည်း စစ်မှန်ကြောင်း မြန်ဆန်စွာ စစ်ဆေးနိုင်သော နည်းလမ်းရှိပါသလား။

ဟုတ်ကဲ့၊ မြန်ဆန်သော စစ်ဆေးနည်း အချို့ ရှိသည်။ ရွှေချအတွက် ဆဲဖုန်း မီးချောင်းဖြင့် ထိုးကြည့်ပြီး အလင်း ပြန်ဟပ်ပုံ အရောင်ကို ကြည့်ခြင်း၊ ယွန်းထည်အတွက် လက်ဖြင့် ဖိညှစ်၍ ပြန်ပြောင်းမှု ရှိမရှိ စမ်းသပ်ခြင်း၊ ကြေးသွန်းအတွက် ခေါက်ကြည့်၍ မြည်ဟိန်းသံ ကြာရှည်မှု နားထောင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ အထိရောက်ဆုံး မြန်ဆန်သော နည်းမှာ ပစ္စည်းအောက်ခြေရှိ GI တံဆိပ် QR ကုဒ်ကို ဖုန်းဖြင့် စကင်ဖတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မှတ်ပုံတင်ထားသော အလုပ်ရုံ၏ အချက်အလက်ကို ချက်ချင်း တွေ့မြင်ရမည်။ သို့သော် အာမခံချက် အရှိဆုံးမှာ Mandalay Region Tourism Office (၂၀၂၆) အကြံပြုသကဲ့သို့ အလုပ်ရုံသို့ တိုက်ရိုက် သွားရောက်ကာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှု ဝယ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။

လက်တွေ့ ဥပမာ၊ ကျောက်စိမ်းတန်းတွင် ကျောက်ရုပ်တု တစ်ဆူ မှာယူထုတ်လုပ်ပုံ ဖြစ်စဉ်

မဟာမုနိဘုရားကြီး အနီးရှိ ကျောက်စိမ်းတန်း (ကျောက်ဆစ်တန်း) တွင် အမြင့် ၃ ပေရှိ ကျောက်ဖြူ ဘုရားဆင်းတုတစ်ဆူ မှာယူသည့် ဖြစ်စဉ်ကို လက်တွေ့လိုက်ကြည့်ပါ။ ပထမအဆင့်မှာ မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက် ၂၁ မိုင်ခန့်အကွာ စကြိန်တောင် (Sagyin) ကျောက်ဖြူတုံးကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မန္တလေး ကျောက်ဆစ်လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း (၂၀၂၆) အရ စကြိန်ကျောက်ဖြူ တန်ဝက်ခန့် ကုန်ကြမ်းတုံးတစ်ခုမှာ ကျပ် ၄ သိန်းမှ ၈ သိန်းအတွင်း ရှိသည်။

ဒုတိယအဆင့်တွင် angle grinder နှင့် diamond blade သုံး၍ ကြမ်းကြမ်းဖြတ်တောက်ပြီး ပုံကြမ်းဖော်သည်။ ထို့နောက် pneumatic chisel (လေဖိအား ဆောက်) ဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန် ဆွဲထုတ်ကာ၊ မျက်နှာ၊ လက်ချောင်းနှင့် သင်္ကန်းအခေါက်များ အသေးစိတ်ကို လက်ဆောက်နှင့် ထောင့်ဆောက်များဖြင့် ထွင်းသည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်မှာ diamond polishing pad များကို grit ၅၀ မှ ၃၀၀၀ အထိ အဆင့်လိုက်တိုးပြီး ရေတိုက်ပွတ်တိုက်ကာ၊ carnauba ဖယောင်းဖြင့် အချောသတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

စုစုပေါင်းကြာချိန်မှာ ၃ ပတ်မှ ၆ ပတ်ခန့်ဖြစ်ပြီး၊ မန္တလေး ကျောက်ဆစ်လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း (၂၀၂၆) ၏ ကိန်းဂဏန်းအရ ဤအရွယ် ဘုရားဆင်းတုတစ်ဆူ၏ လုပ်အားခနှင့် ကုန်ကျစရိတ် စုစုပေါင်းမှာ ကျပ် ၁၅ သိန်းမှ ၃၅ သိန်းအတွင်း ရှိသည်။ မှာယူသူအနေဖြင့် မျက်နှာသွင်ပြင်ပုံစံ (ဥပမာ မန္တလေးပုံစံ သို့မဟုတ် ရွှေဘိုပုံစံ) ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ပေးရန်နှင့်၊ ကုန်ကြမ်းကျောက်တွင် ကြောကြောင်း (vein) ကွဲအက်မှု မရှိစေရန် ဆရာသမားနှင့် ကြိုတင်ညှိနှိုင်းရန် အရေးကြီးသည်။

ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း၊ အကောက်ခွန်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး လက်စွဲ

မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်းများကို ပြည်ပသို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဥပဒေဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန (၂၀၂၅) အရ အသက် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ရှေးဟောင်းအနုပညာပစ္စည်းများကို တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ပြည်ပတင်ပို့ခြင်းမှာ တားမြစ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးဟောင်းယွန်းထည် သို့မဟုတ် ဟန်လင်းခေတ် ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူပါက ရောင်းချသူထံမှ ထုတ်လုပ်သက္ကရာဇ် အထောက်အထား တောင်းခံသင့်သည်။

ထုပ်ပိုးမှုအတွက် ကျောက်ရုပ်တုကဲ့သို့ ပြိုကွဲလွယ်သော ပစ္စည်းများကို bubble wrap နှစ်ထပ်နှင့် foam ဖြင့် ထုပ်ပြီး၊ သစ်သားသေတ္တာ (crate) တွင်း custom-fit ဖြင့် ထည့်သင့်သည်။ ယွန်းထည်နှင့် ပိုးထည်များကို စိုထိုင်းဆ ထိန်းသိမ်းရန် silica gel ထည့်ပေးပါ။ ပို့ဆောင်ရေး ရွေးချယ်စရာများကို အောက်ပါ ဇယားတွင် နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည် (DHL Myanmar နှင့် မြန်မာ့စာတိုက်လုပ်ငန်း ၂၀၂၅ နှုန်းထားများ)။

အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာတွင် ပစ္စည်းတန်ဖိုး အမှန်ကို declaration form တွင် မှန်ကန်စွာ ဖော်ပြရန်လိုပြီး၊ မြန်မာ့အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန (၂၀၂၅) အရ စီးပွားဖြစ် တင်ပို့မှုများအတွက် ပို့ကုန်လိုင်စင် လိုအပ်နိုင်သည်။ လက်ခံသည့်နိုင်ငံ၏ အကောက်ခွန် (import duty) မှာ နိုင်ငံအလိုက် ကွဲပြားသဖြင့်၊ ဥရောပသမဂ္ဂ နိုင်ငံများတွင် လက်မှုအနုပညာ ပစ္စည်းအတွက် VAT ၁၉ မှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ထပ်ဆောင်းကျနိုင်သည်။ အာမခံ (insurance) ကို ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ၁ မှ ၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ထည့်သွင်းထားခြင်းက ပြိုကွဲ သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးမှုအတွက် အကာအကွယ်ဖြစ်စေသည်။

မေးလေ့ရှိသော နောက်ဆက်တွဲ မေးခွန်းများ

ကျောက်ရုပ်တု တစ်ဆူ မှာယူရင် ထုတ်လုပ်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ?

အရွယ်အစားနှင့် အသေးစိတ်ပါဝင်မှုပေါ် မူတည်ပါသည်။ အမြင့် ၃ ပေခန့် ကျောက်ဖြူ ဘုရားဆင်းတုတစ်ဆူဆိုပါက၊ ကုန်ကြမ်းဖြတ်တောက်ခြင်းမှ အချောသတ်အဆင့်အထိ ၃ ပတ်မှ ၆ ပတ်ခန့် ကြာတတ်သည်။ အလွန်ကြီးမားသော သို့မဟုတ် မျက်နှာသွင်ပြင် အလွန်အသေးစိတ် ပါသည့် မှာယူမှုများတွင် ၂ လကျော် ကြာနိုင်သည်။ မှာယူမည်ဆိုပါက ဆရာသမား၏ လက်ရှိ အလုပ်ပိစီးနေမှု၊ ကုန်ကြမ်းကျောက် ရရှိနိုင်မှုနှင့် ရာသီဥတု (မိုးတွင်း ပွတ်တိုက်အချောသတ်ခြင်း နှေးကွေးတတ်ခြင်း) တို့ကိုပါ ထည့်တွက်၍ ကြိုတင် မှာယူထားသင့်ပါသည်။

ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ပြည်ပတင်ပို့ဖို့ ခွင့်ပြုချက် တကယ်လိုသလား?

လိုပါသည်။ မြန်မာ့ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန (၂၀၂၅) ၏ စည်းမျဉ်းအရ၊ အသက် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်သော ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာပစ္စည်းများကို တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးဝယ်ရာတွင် မိမိဝယ်သည့်ပစ္စည်းမှာ ခေတ်သစ် လက်မှုပစ္စည်း (ယနေ့ ထုတ်လုပ်ထားသည့်) ဖြစ်ကြောင်း ရောင်းသူ၏ ပြေစာနှင့် ထုတ်လုပ်သက္ကရာဇ် အထောက်အထား ရယူသင့်သည်။ သံသယရှိပါက ဦးစီးဌာနထံ ကြိုတင် စုံစမ်းပြီး လိုအပ်သော ထောက်ခံစာ တောင်းခံထားခြင်းက အကောက်ခွန် ဂိတ်တွင် ပြဿနာ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးပါသည်။

ပို့ဆောင်ရာတွင် ပြိုကွဲ ပျက်စီးမှုကို ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ?

ပြိုကွဲလွယ်သော ကျောက်ရုပ်တု၊ ကြေးသွန်းရုပ်နှင့် ယွန်းထည်များကို bubble wrap အလွှာနှစ်ထပ်ဖြင့် ပတ်ပြီး၊ foam သို့မဟုတ် ပေါ့ပါးသော ဖျော့ဖျော့ပစ္စည်းဖြင့် ကြားခံကာ သစ်သားသေတ္တာ (crate) အတွင်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထည့်သင့်သည်။ ယွန်းထည်နှင့် ပိုးထည်များအတွက် စိုထိုင်းဆ ထိန်းချုပ်ရန် silica gel ထုပ်များ ထည့်ပေးပါ။ သေတ္တာအပြင်ဘက်တွင် “Fragile” နှင့် “This Side Up” အမှတ်အသား ကပ်ထားသင့်သည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ၁ မှ ၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ပို့ဆောင်ရေး အာမခံ ထည့်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုကွဲ သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးပါက လျော်ကြေး ရရှိနိုင်ရန် ထုပ်ပိုးမှု ဓာတ်ပုံများကိုပါ မှတ်တမ်းတင်ထားသင့်ပါသည်။

DHL နဲ့ ပင်လယ်ကြောင်း ပို့ဆောင်မှု ဘယ်ဟာ ပိုသင့်တော်လဲ?

လိုအပ်ချက်ပေါ် မူတည်ပါသည်။ ပစ္စည်း တစ်ခု နှစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး မြန်မြန် လိုချင်ပါက DHL Express က သင့်တော်ပြီး၊ DHL Myanmar (၂၀၂၅) နှုန်းအရ ၅ ကီလို ဥရောပသို့ ၃ မှ ၅ ရက်အတွင်း ရောက်သော်လည်း ကျပ် ၄.၅ သိန်းမှ ၆ သိန်းခန့် ကုန်ကျသည်။ ကျောက်ရုပ်တုကဲ့သို့ လေးလံပြီး ပမာဏများသော ပစ္စည်းများကို ပို့ပါက ပင်လယ်ကြောင်းက အများဆုံး သက်သာသည်၊ သို့သော် ၃၀ မှ ၄၅ ရက်ကြာ၍ စိတ်ရှည်ရန် လိုသည်။ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အချိန် ကြားအလယ်အလတ် လိုချင်ပါက မြန်မာ့စာတိုက် EMS က ၁၀ မှ ၁၅ ရက်အတွင်း ရောက်ပြီး ဈေးနှုန်းလည်း DHL ထက် သက်သာသဖြင့် တန်ဖိုးနည်း ပစ္စည်းများအတွက် သင့်တော်ပါသည်။

ရိုးရာ လက်လုပ်နည်းနှင့် ခေတ်မီ စက်မှုနည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ချက်

မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်ယူသူ အများစုသည် “လက်လုပ်” နှင့် “စက်လုပ်” ကွာခြားချက်ကို မသိရှိဘဲ ဈေးနှုန်းတစ်ခုတည်းကိုသာ ကြည့်တတ်ကြသည်။ အမှန်တွင် ထုတ်လုပ်နည်းသည် တန်ဖိုး၊ ကြာရှည်ခံမှုနှင့် ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်မှုကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်စေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်မှုပညာရှင်များ အသင်း (၂၀၂၆) ၏ စစ်တမ်းအရ မန္တလေးတိုင်းရှိ ကြေးသွန်းနှင့် ရွှေချ လုပ်ငန်း ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် လက်လုပ်နည်းကိုသာ ဆက်လက် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်ပြီး ကျန်အပိုင်းမှာ စက်နှင့် ရိုးရာနည်း ရောနှော အသုံးပြုကြသည်။

ရွှေချ လုပ်ငန်းတွင် ရိုးရာ “မီးချ” (fire-gilding) နည်းဖြင့် ပြုလုပ်သော အလွှာသည် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ခံနိုင်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ပြား (electroplating) ဖြင့် ချသော အလွှာမှာ ပျမ်းမျှ ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အတွင်း ရောင်ဖျော့လာတတ်သည်ဟု မန္တလေး ရွှေဆိုင်ရှင်များ အသင်း (၂၀၂၅) က ထောက်ပြသည်။ ကြေးရုပ်တုများတွင်လည်း လက်ဖြင့် ဖယောင်းရွှေ့သွန်း (lost-wax) နည်းသည် အသေးစိတ် ပန်းချီကြောင်းများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သော်လည်း သဲပုံစံ စက်သွန်းနည်းက ပြင်ပ မျက်နှာပြင်ကို ချောမွေ့စေသော်လည်း အသေးစိတ်မှု ဆုံးရှုံးတတ်သည်။

သို့ဖြစ်၍ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောဖြင့် ဝယ်ယူမည်ဆိုပါက လက်လုပ်နည်းကို ဦးစားပေးသင့်ပြီး၊ နေ့စဉ် အသုံးအဆောင် သို့မဟုတ် လက်ဆောင်အဖြစ်သာ ဆိုလျှင် ရောနှောနည်း ပစ္စည်းများက ဈေးနှုန်းနှင့် တန်ဖိုး ကိုက်ညီနိုင်သည်။ ဝယ်ယူရာတွင် လုပ်ငန်းရှင်ထံ ထုတ်လုပ်နည်းကို တိုက်ရိုက် မေးမြန်းခြင်းဖြင့် မှန်ကန်သော ရွေးချယ်မှု ပြုနိုင်သည်။

လက်မှုအတတ်ပညာ သင်ယူရန် ဆရာ-တပည့်စနစ်နှင့် သင်တန်း ရွေးချယ်နည်း

မန္တလေး လက်မှုပညာသည် ယနေ့တိုင် “ဆရာ-တပည့်” ဆက်ခံမှုစနစ် (master-apprentice) အပေါ်တွင် အဓိက ရပ်တည်နေဆဲဖြစ်သည်။ ယူနက်စကို (၂၀၂၅) ၏ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုအနုပညာ အစီရင်ခံစာအရ ပန်းထိမ်နှင့် ကျောက်ဆစ် ကဲ့သို့သော ပညာရပ်များကို အရည်အချင်းပြည့် ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ရန် ပျမ်းမျှ ၅ နှစ်မှ ၇ နှစ်အထိ ကြာမြင့်ပြီး၊ စတင်လေ့ကျင့်သူ ၁၀ ဦးတွင် ၃ ဦးခန့်သာ လုပ်ငန်းတွင် ဆက်လက် ရပ်တည်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

သင်ယူလိုသူများအတွက် အဆင့်ဆင့် လမ်းညွှန်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

1. ပညာရပ် ရွေးချယ်ခြင်း။ ရွှေချ၊ ပန်းထိမ်၊ ကျောက်ဆစ်၊ ယွန်းထည် စသည်တို့မှ စိတ်ဝင်စားရာ တစ်ခုကို အရင်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ပါ။
2. အလုပ်ရုံ လေ့လာခြင်း။ မဟာအောင်မြေ၊ ချမ်းအေးသာစံနှင့် အမရပူရ ဒေသရှိ အလုပ်ရုံများသို့ သွားရောက်၍ ဆရာ၏ လက်ရာနှင့် သင်ကြားပုံကို ကိုယ်တိုင် ကြည့်ပါ။
3. တပည့်ခံခြင်း။ အစပိုင်း ၆ လမှ ၁ နှစ်အတွင်း ပစ္စည်းသန့်ရှင်းရေးနှင့် အခြေခံ လက်စွမ်းများကိုသာ လုပ်ရတတ်သည်ကို နားလည်ထားပါ။
4. ဖွဲ့စည်းထားသော သင်တန်း ရှာဖွေခြင်း။ မန္တလေး အစိုးရ နည်းပညာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သင်တန်းကျောင်းနှင့် ပုဂ္ဂလိက အလုပ်ရုံ သင်တန်းများကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

မန္တလေးတိုင်း လက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း (၂၀၂၆) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ပုဂ္ဂလိက အလုပ်ရုံ တစ်ခု၏ ၃ လ အခြေခံ သင်တန်းကြေးသည် ကျပ် ၃ သိန်းမှ ၈ သိန်းအတွင်း ရှိပြီး၊ ဆရာခံ တပည့်အဖြစ် နေထိုင်လေ့လာမည်ဆိုပါက သင်တန်းကြေး မယူဘဲ အလုပ်အကူ လုပ်ပေးရသည့် စနစ်လည်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ သင်တန်း မရွေးချယ်မီ ဆရာ၏ ပြီးခဲ့သော လက်ရာများနှင့် ဈေးကွက်တွင် ရောင်းအားကောင်းမှုကို စိစစ်ခြင်းသည် အရေးကြီးဆုံး အဆင့်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ နာမည်ကြီး ဆရာတစ်ဦးထံမှ သင်ယူခြင်းသည် နောင်တွင် ကိုယ်ပိုင် ဈေးကွက် တည်ဆောက်ရာတွင် ယုံကြည်မှု ရစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

လက်မှုနည်းပညာ သင်ယူမှုနှင့် ထုတ်လုပ်နည်း ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများ

လက်လုပ် ပစ္စည်းနှင့် စက်လုပ် ပစ္စည်းကို မျက်စိဖြင့် ဘယ်လို ခွဲခြားနိုင်မလဲ?

လက်လုပ် ပစ္စည်းများတွင် ပုံစံ ထပ်တူညီမှု မရှိဘဲ အသေးစိတ် ပန်းချီကြောင်းများ၌ အနည်းငယ် မညီညာမှု ရှိတတ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အားနည်းချက် မဟုတ်ဘဲ လက်ရာ၏ သက်သေဖြစ်သည်။ စက်လုပ် ပစ္စည်းများမှာ မျက်နှာပြင် လွန်စွာ ချောမွေ့ညီညာပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အတိအကျ တူညီနေတတ်သည်။ ကြေးပစ္စည်းဆိုလျှင် အောက်ခြေ သို့မဟုတ် အတွင်းဘက်တွင် ဖယောင်းသွန်း လက်ရာ၏ အရိပ်အယောင်များ၊ လက်ဖြင့် ဆေးသား ပြုပြင်ထားသော အမှတ်အသားများကို ရှာဖွေကြည့်ပါ။ ရွှေချ ပစ္စည်းတွင်လည်း မီးချ လက်ရာသည် အနည်းငယ် အရောင်ထူပြီး ပြန့်သားရှိတတ်ကြောင်း သတိပြုပါ။

လက်မှုပညာ သင်ယူရန် အသက်အရွယ် ကန့်သတ်ချက် ရှိပါသလား?

ရိုးရာအားဖြင့် တပည့်များသည် အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အတွင်း စတင် လေ့လာလေ့ရှိသော်လည်း တရားဝင် အသက်ကန့်သတ်ချက် မရှိပါ။ လက်ချောင်း သွက်လက်မှုနှင့် မျက်စိ အာရုံ ကောင်းမွန်မှု လိုအပ်သော ပန်းထိမ်နှင့် ရွှေထည် လုပ်ငန်းများတွင် ငယ်ရွယ်စဉ် စတင်ခြင်းက အကျိုးရှိသော်လည်း၊ အရွယ်ရောက်ပြီးမှ စတင်သူများလည်း အောင်မြင်နိုင်ပါသည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ စိတ်ရှည်မှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် နှစ်ရှည် လေ့ကျင့်ရန် ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။ ယွန်းထည်နှင့် ကျောက်ဆစ် ကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ် ခွန်အား ပိုလိုသော ပညာရပ်များတွင်မူ ကြံ့ခိုင်မှု ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်အတွက် လက်လုပ်နှင့် စက်လုပ် မည်သည်က ပိုကောင်းမလဲ?

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သို့မဟုတ် စုဆောင်းမှု ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဆိုပါက လက်လုပ်နည်းသည် အမြဲတမ်း ပိုကောင်းသည်။ အကြောင်းမှာ လက်ရာ ထူးခြားမှု၊ ဆရာ၏ နာမည်နှင့် ရှားပါးမှုတို့က အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုး တက်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မီးချ ရွှေထည်နှင့် ဖယောင်းရွှေ့သွန်း ကြေးရုပ်တုများသည် ဆယ်စုနှစ်များ ကြာသည်အထိ ခံနိုင်ပြီး ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ဈေးကွက်တွင် တန်ဖိုးရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ စက်လုပ် ပစ္စည်းများမှာ ထပ်တူ ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် ရှားပါးတန်ဖိုး မရှိဘဲ နေ့စဉ် အသုံးအဆောင် သို့မဟုတ် လက်ဆောင်အတွက်သာ သင့်လျော်သည်။ ဝယ်ယူမီ ဆရာ၏ လက်ရာ စစ်မှန်ကြောင်း အထောက်အထား တောင်းခံပါ။

သင်တန်းတက်ပြီး ကိုယ်ပိုင် အလုပ်ရုံ ဖွင့်ရန် ဘယ်လောက် ကုန်ကျမလဲ?

ကုန်ကျစရိတ်သည် ပညာရပ်အလိုက် ကွဲပြားသည်။ မန္တလေးတိုင်း လက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း (၂၀၂၆) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ပန်းထိမ် သို့မဟုတ် ရွှေထည် အလုပ်ရုံ သေးငယ်တစ်ခုအတွက် အခြေခံ ကိရိယာ၊ မီးဖို၊ လုပ်ငန်းသုံး ပစ္စည်းများ စတင်ရန် ကျပ် ၁၅ သိန်းမှ ၄၀ သိန်းအထိ လိုအပ်နိုင်ပြီး၊ ကျောက်ဆစ်နှင့် ကြေးသွန်း လုပ်ငန်းများတွင် နေရာ၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် ကုန်ကြမ်း ကြောင့် ပိုမို မြင့်မားနိုင်သည်။ စတင် လုပ်ကိုင်သူ အများစုသည် ကုန်ကျစရိတ် လျှော့ချရန် ဆရာ၏ အလုပ်ရုံတွင် နေရာငှား၍ မျှဝေ အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် မှာယူမှု ရှိမှသာ ထုတ်လုပ်သည့် စနစ်ဖြင့် စတင်ကြသည်။ အရင်းအနှီး စီမံခန့်ခွဲမှု ကောင်းမှုသည် အောင်မြင်မှု၏ အဓိက သော့ချက်ဖြစ်သည်။

ရိုးရာ လက်မှုကိရိယာတန်ဆာပလာများနှင့် ကုန်ကြမ်း ရွေးချယ်နည်း

လက်မှုပစ္စည်း တစ်ခု၏ အရည်အသွေးသည် လက်ရာသာမက အသုံးပြုသည့် ကိရိယာနှင့် ကုန်ကြမ်းအပေါ်တွင်လည်း များစွာ မူတည်သည်။ ကျောက်ဆစ်နှင့် သစ်သားပန်းပု ဆရာများသည် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိ သံဆောက် (ဆေး)၊ သံတူ၊ ကြက်ခြေခတ် ဆောက်နှင့် ရေသွေးကျောက် (သွေးကျောက်) တို့ကို အသုံးပြုကြပြီး၊ ကျောက်စိမ်းကဲ့သို့ မာကျောသော ကျောက်များအတွက် ယနေ့ခေတ်တွင် စိန်ကြွပ်တပ် လျှပ်စစ်စက်တံ (diamond burr) ကိုပါ ပေါင်းစပ်သုံးကြသည်။ ပန်းထိမ်နှင့် ကြေးသွန်းလုပ်ငန်းတွင် ဖို၊ ဖိုမှုတ်၊ သံမ (anvil)၊ အရည်ကျို ကြွပ်နှင့် ဖယောင်းပုံစံခွက် (mould) တို့သည် မရှိမဖြစ် ကိရိယာများ ဖြစ်သည်။

ရွှေချလုပ်ငန်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ရွှေပြားနှင့် ထူရွက်စက္ကူ ဖြစ်ပြီး၊ ရွှေပြားကို ပါးလွှာစေရန် ထူရွက်ကြားထည့်ကာ သံတူဖြင့် နာရီပေါင်းများစွာ ထုရိုက်ရသည်။ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းအတွက် ဝါးခြမ်းပါးပါး၊ မြင်းအမွေး (ကျောက်ကာ ယွန်းအတွက်) နှင့် သစ်စေး (သစ္ဆေ) သည် အခြေခံ ကုန်ကြမ်းများ ဖြစ်သည်။ သစ်စေးကို ပဲခူးရိုးမနှင့် ရှမ်းတောင်တန်းဒေသမှ ထုတ်ယူသော အရည်အသွေးကောင်း သစ်စေးကသာ အသားနေပြီး ရေဒဏ်၊ အပူဒဏ် ခံနိုင်ရည် ပိုကောင်းသည်ဟု ရိုးရာ ဆရာများက ဆိုကြသည်။ ပိုးထည်ရက်လုပ်မှုတွင် အချိတ် (acheik) လှေကားထစ်ပုံစံ ဖော်ရန် ချည်မျှင် ၂၀၀ ကျော် တပ်ဆင်ထားသော ရက်ကန်းကို အသုံးပြုသည်။

ကုန်ကြမ်း ရွေးချယ်ရာတွင် အကြံပြုချက်အချို့မှာ ရွှေထည်အတွက် ရွှေသန့်စင်မှု အဆင့် (၁၈ ကာရက်နှင့်အထက်) ကို စစ်ဆေးရန်၊ ယွန်းထည်အတွက် သစ်စေး အလွှာ အနည်းဆုံး ၇ ကြိမ် သုတ်ထားခြင်း ရှိမရှိ မေးမြန်းရန်နှင့်၊ ကျောက်ဆစ်ပစ္စည်းအတွက် ကွဲကြောင်း (crack) ကင်းစင်သော ကျောက်တုံးကို ရွေးချယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ကိရိယာ ထက်မြက်မှုနှင့် ကုန်ကြမ်း သန့်စင်မှုသည် ပြီးမြောက်သော လက်ရာ၏ တန်ဖိုးကို တိုက်ရိုက် ဆုံးဖြတ်သည်။

မန္တလေး လက်မှုလုပ်ငန်း၏ စီးပွားရေးတန်ဖိုးနှင့် အလုပ်အကိုင် ကိန်းဂဏန်း သုံးသပ်ချက်

မန္တလေးဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရိုးရာ လက်မှုပညာ အချက်အချာ ဖြစ်ပြီး၊ ဒေသခံ စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍတစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။ ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့ (CSO) ၏ ၂၀၂၀ စက်မှုလုပ်ငန်း စစ်တမ်းအရ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လက်မှု အသေးစားလုပ်ငန်း တစ်သောင်းကျော် မှတ်ပုံတင်ထားပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အများစုမှာ မိသားစုပိုင် အလုပ်ရုံ အသေးစားများ ဖြစ်သည်။ UNESCO ၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် Creative Cities ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း မန္တလေး၏ ရွှေချနှင့် ကျောက်ဆစ်အနုပညာကို ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ တင်ပို့မှု မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာ့ ရိုးရာ လက်မှုပစ္စည်းများကို တရုတ်၊ ထိုင်း၊ ဂျပန်နှင့် အနောက်နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့လျက်ရှိပြီး၊ ၎င်းတွင် ယွန်းထည်နှင့် ပိုးထည်များသည် အဓိက ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့ ကပ်ရောဂါနှင့် ခရီးသွား ကဏ္ဍ ကျဆင်းမှုကြောင့် လက်မှုသမား အများအပြားသည် ဝင်ငွေ ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ Myanmar Handicrafts Entrepreneurs Association ၏ ၂၀၂၂ သုံးသပ်ချက်တွင် ခရီးသွား ဈေးကွက် ပြန်လည် ဦးမော့လာမှသာ ဤကဏ္ဍ ပြန်လည် ဦးထောင်နိုင်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ဤကိန်းဂဏန်းများက ပြသနေသည်မှာ မန္တလေး လက်မှုလုပ်ငန်းသည် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးသာမက ထောင်ပေါင်းများစွာသော မိသားစုများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း လုပ်ငန်းလည်း ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် online ဈေးကွက်နှင့် တိုက်ရိုက် ဝယ်ယူမှု (direct-to-maker) နည်းလမ်းများက လက်မှုသမားများ၏ ဝင်ငွေ တည်ငြိမ်မှုကို ပိုမို အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်။

ကိရိယာ၊ ကုန်ကြမ်းနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မေးခွန်းများ

ရိုးရာ လက်မှုကိရိယာများကို မန္တလေးတွင် ဝယ်ယူနိုင်ပါသလား?

ရနိုင်ပါသည်။ ကျောက်ဆစ်တန်းနှင့် ၃၆ လမ်းဝန်းကျင်ရှိ ကိရိယာ အရောင်းဆိုင်များတွင် သံဆောက်၊ သံတူ၊ ရေသွေးကျောက်နှင့် လျှပ်စစ် ထွင်းစက်တံ အမျိုးမျိုးကို ဝယ်ယူနိုင်သည်။ ရွှေချနှင့် ယွန်းထည်အတွက် လိုအပ်သော ထူရွက်စက္ကူ၊ သစ်စေးနှင့် ဝါးခြမ်းကဲ့သို့ ကုန်ကြမ်းများကိုလည်း သီးခြား အရောင်းဆိုင်များတွင် ရရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အရည်အသွေး ကွာခြားမှု များသောကြောင့်၊ စတင် ဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် အတွေ့အကြုံရှိ လက်မှုသမား တစ်ဦးဦးနှင့် တိုင်ပင်ပြီးမှ ဝယ်ယူခြင်းက ပိုသင့်လျော်သည်။ အထူးသဖြင့် သစ်စေး အရည်အသွေးနှင့် ရွှေပြား သန့်စင်မှု အဆင့်ကို သေချာစွာ စစ်ဆေးသင့်သည်။

သစ်စေး (သစ္ဆေ) ၏ အရည်အသွေးကို မည်သို့ စစ်ဆေးမည်နည်း?

သစ်စေး အရည်အသွေး ကောင်းမွန်မှုကို ၎င်း၏ အရောင်၊ စိုစွတ်မှုနှင့် ခြောက်သွေ့ချိန်ဖြင့် ခန့်မှန်း စစ်ဆေးနိုင်သည်။ အရည်အသွေးမြင့် သစ်စေးသည် မူလအနေဖြင့် ကြည်လင်သော အညိုရောင် ရှိပြီး၊ လေနှင့် ထိတွေ့သောအခါ နက်မှောင်လာကာ မှန်လုံသော အလွှာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အလွန်အကျွံ ရေရောထားသော သို့မဟုတ် အခြား စေးကော် ရောစပ်ထားသော သစ်စေးသည် မြန်မြန် ခြောက်သွားတတ်ပြီး ကြာရှည်ခံမှု ညံ့သည်။ ရိုးရာ ဆရာများက သစ်စေးကို သစ်သား သို့မဟုတ် ဝါးပြားပေါ်တွင် အလွှာပါးပါး သုတ်ကြည့်ကာ၊ မှန်ပြောင်လာသော အသားနေပုံကို ကြည့်၍ စိစစ်ကြသည်။ စစ်မှန်သော ယွန်းထည်တွင် သစ်စေး အလွှာ အကြိမ်များစွာ သုတ်ထားသောကြောင့် ဝတ်ရည်နေသော အရောင် ထွက်လာသည်။

မန္တလေး လက်မှုလုပ်ငန်းတွင် မည်မျှသော အလုပ်ရုံများ ရှိသနည်း?

ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့ (CSO) ၏ ၂၀၂၀ စစ်တမ်းအရ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မှတ်ပုံတင်ထားသော လက်မှု အသေးစားလုပ်ငန်း တစ်သောင်းကျော် ရှိသည်။ ဒေသခံ လက်မှုသမား အသင်းအဖွဲ့များ၏ ၂၀၂၁ ခန့်မှန်းချက်အရ ကျောက်ဆစ် အလုပ်ရုံ ၄၀၀ ကျော်၊ ပိုးထည်ရက်လုပ် အလုပ်ရုံ ၃၀၀ ကျော်၊ ရွှေချ အလုပ်ရုံ ၂၀၀ ကျော်နှင့် ကြေးသွန်း/ပန်းထိမ် အလုပ်ရုံ ၁၅၀ ခန့် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းတို့၏ အများစုမှာ မိသားစုပိုင် လုပ်ငန်းငယ်များ ဖြစ်ပြီး၊ ကျောက်စိမ်းတန်း၊ အမရပူရနှင့် တမ္ပဝတီ ကဲ့သို့ ရိုးရာ ဒေသများတွင် စုစည်း တည်ရှိသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် ခန့်မှန်းခြေသာ ဖြစ်ပြီး၊ မှတ်ပုံ မတင်ထားသော လုပ်ငန်းငယ်များ ပါဝင်ပါက ပိုများနိုင်သည်။

လက်မှုသမားများ၏ ဝင်ငွေကို online ဈေးကွက်က မည်သို့ အထောက်အကူ ပြုနိုင်သနည်း?

Myanmar Handicrafts Entrepreneurs Association ၏ ၂၀၂၂ သုံးသပ်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ၂၀၂၀ နောက်ပိုင်း ခရီးသွား ကဏ္ဍ ကျဆင်းမှုက လက်မှုသမားများ၏ ဝင်ငွေကို များစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ Online ဈေးကွက်နှင့် တိုက်ရိုက် ဝယ်ယူမှု (direct-to-maker) နည်းလမ်းများက ကြားပွဲစား အလွှာများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သောကြောင့်၊ လက်မှုသမားများ ပိုမို သင့်တင့်သော အမြတ်ငွေ ရရှိစေသည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ ဖောက်သည်များထံ တိုက်ရိုက် ရောင်းချနိုင်ခြင်းက ဒေသတွင်း ခရီးသွား ဦးရေ အပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချပေးသည်။ သို့သော် ဓာတ်ပုံ အရည်အသွေး၊ ပို့ဆောင်ရေး စီစဉ်မှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ငွေပေးချေမှု စနစ် တည်ဆောက်ခြင်းတို့သည် online ရောင်းချမှု အောင်မြင်ရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်များ ဖြစ်သည်။

Related Reading

• မန္တလေးမြို့၏ ရိုးရာလက်မှုပညာများ – ကြေးထည်၊ ပန်းထိမ်နှင့် ကျောက်စိမ်း
• မန္တလေး နှင့် ဗဂန် လက်မှုပစ္စည်း နှိုင်းယှဉ် – ဘယ်ဟာတန်ဖိုးရှိ
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ဈေးနှုန်းများ နှင့် ဈေးညှိနည်း လမ်းညွှန်
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်နည်း
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း လုပ်ငန်း စတင်နည်းနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း ဝယ်နည်း – စစ်မှန်မှု စစ်ဆေးနည်း လမ်းညွှန်
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း အမျိုးအစားများနှင့် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုနည်းများ
• မန္တလေး လက်မှုပစ္စည်း အွန်လိုင်း ဝယ်ယူနည်းနှင့် အတုအစစ် ခွဲခြားနည်း
• မန္တလေး ကျောက်စိမ်း Review – ယုံကြည်ရသော ဆိုင်နှင့် ဝယ်နည်း
• မန္တလေး ကျောက်ထု Review – ဆိုင်ကောင်းများနှင့် ဈေးနှုန်း
• မန္တလေး ထည်ပန်းချီ နှင့် ကာလာဂါ ဆိုင်များ သုံးသပ်ချက်
• မန္တလေး ပန်းထိမ်လုပ်ငန်း နာမည်ကြီး မိသားစုများ သုံးသပ်ချက်
• မန္တလေး ပိုးထည် Review နှင့် လက်ရွေးစင် အထည်ဆိုင်များ

အကိုးအကား

• Encyclopædia Britannica – မန္တလေးမြို့ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက် – https://www.britannica.com/place/Mandalay
• Wikipedia – ကုန်းဘောင်မင်းဆက် သမိုင်း – https://en.wikipedia.org/wiki/Konbaung_dynasty
• Wikipedia – မဟာမုနိ ဘုရားနှင့် ရွှေချ အလွှာ အချက်အလက် – https://en.wikipedia.org/wiki/Mahamuni_Buddha_Temple
• Wikipedia – မြန်မာ့ ယွန်းထည် သမိုင်းနှင့် နည်းပညာ – https://en.wikipedia.org/wiki/Burmese_lacquerware
• UNESCO – မကိုင်တွယ်နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး – https://www.unesco.org/en