အနှစ်ချုပ်
✓Reviewed by Aung Kyaw Moe မန္တလေး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သလား ဟူသော မေးခွန်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းကို နားလည်လိုသူများ မကြာခဏ မေးဆိုနေကြသည်။ အဖြေမှာ — ဟုတ်ပါသည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ (ထိုစဉ်က ဗမာပြည်) သည် ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှဘက်မှ "ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ" (British India) ၏ တစ်ပြည်နယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မန္တလေးသည် ထိုကာလအတွင်း ထိုအုပ်ချုပ်မှုနယ်ပယ်ထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်...
မာတိကာ
- 1 မန္တလေး ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကာလ — သမိုင်းနောက်ခံ
- 2 မန္တလေး အိန္ဒိယနှင့် သက်ဆိုင်ပုံ — ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ
- 3 Was Mandalay part of India — ၁၉၃၇ ကွဲထုတ်ခြင်း အဓိပ္ပာယ်
- 3.1 ကွဲထုတ်ခြင်း ဘာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သနည်း
- 3.2 မန္တလေးတွင် ထိုကာလ ပြောင်းလဲမှုများ
- 4 ကိုလိုနီကာလ မန္တလေး — မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အိန္ဒိယ ဆက်နွှယ်မှု
- 5 Was Mandalay part of India — နှိုင်းယှဉ်ဇယား
- 6 မြန်မာ-အိန္ဒိယ ကိုလိုနီဆက်ဆံရေး — ကုန်သွားကုန်လာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသြဇာ
- 7 ဗြိတိသျှကာလ မန္တလေး — ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု
- 8 ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ — မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခထဲ
- 9 မန္တလေးနှင့် ယနေ့ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး
- 10 မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ
- 10.1 မန္တလေး ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သလား
- 10.2 မန္တလေး ဘယ်နှစ်ပြည်နှစ် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကာလ ကျရောက်ခဲ့သလဲ
- 10.3 မြန်မာနိုင်ငံ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ယနေ့ ဘာကွာဟာသလဲ
- 10.4 ဗြိတိသျှကာလ မန္တလေးတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ခဲ့သလား
- 10.5 Burma Act 1935 ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း
- 10.6 မန္တလေး လွတ်လပ်ရေးနောက် ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ
- 11 အဓိကနိဂုံး — Was Mandalay part of India ဖြေဆိုချက်
- 12 အညွှန်းများ
မန္တလေး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သလား ဟူသော မေးခွန်းသည် မြန်မာ့သမိုင်းကို နားလည်လိုသူများ မကြာခဏ မေးဆိုနေကြသည်။ အဖြေမှာ — ဟုတ်ပါသည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ (ထိုစဉ်က ဗမာပြည်) သည် ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှဘက်မှ “ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ” (British India) ၏ တစ်ပြည်နယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မန္တလေးသည် ထိုကာလအတွင်း ထိုအုပ်ချုပ်မှုနယ်ပယ်ထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာကို အိန္ဒိယနှင့် ခွဲထုတ်ကာ သီးခြားဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ပယ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
မန္တလေး ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကာလ — သမိုင်းနောက်ခံ
မန္တလေးသည် ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးမတိုင်မီ မြန်မာ့နောက်ဆုံးဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နန်းတော်မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှတပ်များသည် တတိယမြန်မာ-အင်္ဂလိပ်စစ်ပွဲ (Third Anglo-Burmese War) ၌ နိုင်ပြီးနောက် မင်းသီဘောကို ဖမ်းဆီးကာ မန္တလေးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ Encyclopaedia Britannica မှ မှတ်တမ်းများအရ ဗြိတိသျှတို့သည် ထိုနောက် မြောက်ပိုင်းဗမာပြည်ကို မိမိတို့အိန္ဒိယနယ်ပယ်နှင့် ပေါင်းစည်းကာ ၁၈၈၅ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် ရုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ မန္တလေးသည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ဗမာပြည်ပြည်နယ် (Province of Burma) ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာကာ အိန္ဒိယ ကာလကတ်တာမြို့မှ စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်(ရင်ကုန်)ကို ဗမာပြည်ပြည်နယ် မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မန္တလေး အိန္ဒိယနှင့် သက်ဆိုင်ပုံ — ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ
Was Mandalay part of India ဟူသောမေးခွန်းသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသောသမိုင်းစာမျက်နှာကို ဖွင့်ပေးသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဗမာပြည်ကို ၁၈၂၄ မှ ၁၈၅၂ ခုနှစ်ထိ ပထမနှင့် ဒုတိယ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်စစ်ပွဲများတွင် တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်တောက်တိုးချဲ့ကာ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြောင်း Wikipedia — History of Burma တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ဥပဒေဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းမှုအရ ဗမာပြည်ပြည်နယ်ကို ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ (Chief Commissioner) မှ ဥပဒေချုပ် (Lieutenant-Governor) ရုံးသို့ မြှင့်တင်ကာ ကာလကတ်တာ မြို့တော်၌ ရှိသော ဘုရင်ခံချုပ်(Viceroy)မှ ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် မန္တလေးသည် ဗမာပြည်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယအရေးကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ကာ ပညာရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုချက်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီကာလတွင် မန္တလေးမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ — အထူးသဖြင့် ချည်ထိတ်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ကုန်သည်ကြီးများ — ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ မန္တလေး ၏ မန္တလေး သမိုင်း ကို ဖတ်ရှုပါက ထိုကာလ မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံများကို နားလည်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မြို့ပုံကြမ်းအဆင့်တွင်ပင် အိန္ဒိယ-ဗြိတိသျှ စီမံကိန်းပုံစံများ ထင်ဟပ်နေဆဲဖြစ်သည်။
Was Mandalay part of India — ၁၉၃၇ ကွဲထုတ်ခြင်း အဓိပ္ပာယ်
Burma Act 1935 ဟုခေါ်သောဥပဒေကို ဗြိတိသျှပါလီမန်မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ၁၉၃၇ ဧပြီ ၁ ရက်တွင် အာဏာသက်ရောက်ကာ ဗမာပြည်သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထုတ်ကာ သီးခြားကိုလိုနီနယ်ပယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနောက်မှ မန္တလေးပါဝင်သော ဗမာပြည်နယ်ပယ်ကို ကိုလိုနီဝန်ကြီး (Secretary of State for Burma) ဌာနမှ တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ကာ ကာလကတ်တာမြို့ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ်ရုံးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတိုးတောင်းလာသည်မဟုတ်တော့ပေ။ ထိုကွဲထုတ်ခြင်းသည် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် ဗမာတစ်မျိုးသားလုံးအတွက် အမျိုးသားရေးနိုးထမှု တိုးပွားစေရန် ကြောင်းတင်ပြနိုင်သော အဓိကမှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု Encyclopaedia Britannica ၏ မြန်မာနိုင်ငံ မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ကွဲထုတ်ခြင်း ဘာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သနည်း
ဗမာပြည်ကို အိန္ဒိယမှ ကွဲထုတ်ရန် တောင်းဆိုမှုများ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားသူများနှင့် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေး ကြားတွင် ဆယ်နှစ်ကျော် ငြင်းခုံနေမှုပြီးနောက် အကောင်အထည်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုငြင်းခုံမှုများ၏ ဗဟိုချက်မှာ — ကွဲပြားထွက်ရမလား (ဗမာ့ကိုယ်ပိုင်မင်းကိုယ်ပိုင်ချုပ် ရရှိနိုင်ရန်) သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနှင့်အတူ ကျန်ရစ်ပြီး ကင်းပယ်ခွင့်ကြီးကြီးမားမားဖြင့် ကြိုဆိုမည်လား ဆိုသည့် ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး ၁၉၃၅ ဥပဒေဖြင့် ကွဲထုတ်ရေးကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသည် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
မန္တလေးတွင် ထိုကာလ ပြောင်းလဲမှုများ
ဗြိတိသျှကိုလိုနီကာလတွင် မန္တလေးသည် ကုန်သွားကုန်လာ၊ ပညာရေးနှင့် ဘာသာရေး ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မန္တလေးကောလိပ်သည် ထိုကာလ ပညာရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ထင်ဟပ်စေပြီး ဗြိတိသျှ-ဘင်္ဂလားဒေသ ပုံစံကို ကိုးကားကာ ဆောက်လုပ်ထားသောကြောင့် ကိုလိုနီ ဗိသုကာလက်ရာများကို မန္တလေး၌ တွေ့နိုင်သေးသည်ဟု သမိုင်းဆရာများ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
မန္တလေးသည် ဗြိတိသျှ-ဗမာကိုလိုနီကာလ နှစ် ၅၂ ကြာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ အုပ်ချုပ်မှုနယ်ပယ်ထဲ ကျရောက်ခဲ့သော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ကိုယ်ပိုင်ဝိသေသကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီကာလ မန္တလေး — မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အိန္ဒိယ ဆက်နွှယ်မှု
ဗြိတိသျှကိုလိုနီကာလတွင် မန္တလေးသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ အများအပြား ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကုန်သည်၊ ဘဏ်ကော်မရှင်နာ၊ ဆရာဝန်၊ ရှောင်ဆေးပညာရှင်တို့ပါဝင်ပြီး မန္တလေးမြို့ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် ကုန်သွားကုန်လာ ကဏ္ဍတွင် ထင်ရှားသော နေရာများ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှကာလ မန္တလေးသည် ဗမာ၊ ဘင်္ဂလား၊ ချင်းဟိန္ဒူ၊ မူဆလင်နှင့် ဦးရောပ ယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသောမြို့ဖြစ်ကာ ၎င်း၏ဆေးဘုရားများ၊ မသ်ဂျစ်များနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာကျောင်းများသည် ယနေ့တိုင် မြို့ထဲတွင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်ဟု Wikipedia — Mandalay တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးအနေဖြင့်မူ မန္တလေးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာ့ဝိညာဉ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ဆက်ထိန်းနေသောကြောင့် ဘုရားဖူးခရီးစဉ် ကိုးကွယ်ပုံ ကိုလိုနီကာလတွင်ပင် ကွဲပြားသောသဘောတရားနှင့် ဆက်လက်ကျင့်ကြံနေသည်ကို ဂုဏ်ပြုချင်ကြသည်။
Was Mandalay part of India — နှိုင်းယှဉ်ဇယား
| ကာလ | နိုင်ငံရေး အနေအထား | မန္တလေး အခြေအနေ |
|---|---|---|
| ၁၈၈၅ မတိုင်မီ | ကုန်းဘောင်ဘုရင်မင်းဆက် သီးခြားနိုင်ငံ | ဘုရင်မင်းမြတ် နန်းတော်မြို့တော် |
| ၁၈၈၅–၁၉၃၇ | ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ဗမာပြည်ပြည်နယ် | ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်မှုအောက် ဒုတိယမြို့ကြီး |
| ၁၉၃၇–၁၉၄၈ | ဗြိတိသျှဗမာပြည် (သီးခြားကိုလိုနီ) | ဗမာပြည် မြောက်ပိုင်းဗဟိုချက် |
| ၁၉၄၈–ယနေ့ | ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ (လွတ်လပ်သော) | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မြို့တော် |
မြန်မာ-အိန္ဒိယ ကိုလိုနီဆက်ဆံရေး — ကုန်သွားကုန်လာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသြဇာ
ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကာလ (၁၈၈၅–၁၉၃၇) တွင် မန္တလေးနှင့် ဗမာပြည်သည် ကာလကတ်တာ၊ မဒရပ်ပ်၊ မုံဗိုင်းတို့နှင့် ကုန်သွယ်ရေး ချက်ချင်းဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ မြောက်ဘက်ဗမာပြည်မှ တင်ပို့သော ကျွန်းသစ်နှင့် ဆေးဝါးပစ္စည်းများ ကာလကတ်တာ ဆိပ်ကမ်းမှ တင်ပို့ပြောင်းလဲသည်မှာ ကြီးမားသောစီးပွားရေးဆက်နွှယ်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု Wikipedia — British Burma မှ ဖော်ပြထားသည်။ ထိုကာလ မန္တလေး၏ ကျောက်မျက်ရတနာ ကုန်သွားကုန်လာလမ်းများသည် ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ ကုန်သည်ကြီးများ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ၏ စီးပွားရေး ဗဟိုချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှကာလ မန္တလေး — ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု
Was Mandalay part of India ဟူသောမေးခွန်းနှင့်ဆက်ဆိုင်သောဦးတည်ချက်မှာ — ကိုလိုနီကာလတွင် မန္တလေး၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ခံနိုင်ရည်မှာ မည်မျှ ခိုင်ခဲ့သနည်း ဆိုသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။ မန္တလေးသည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပဉ္စမမြောက် ဗုဒ္ဓဓမ္မသင်ဂါယနာ (Fifth Buddhist Council) ၏ ဝိဉာဉ်ကို ဆောင်ဆောင်ကာ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်မှုကာလတွင်ပင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဓမ္မသင်ကြားရေး ဆက်လက်ထွန်းကားနေသောကြောင့် ကုန်ချေးမုနိဘုရားကြီးနှင့် မြောက်ဘုရားများ ကိုလိုနီ ပြောင်းလဲမှုကို မတုန်မလှုပ် ကျော်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်ဟု Wikipedia — Mandalay တွင် ဖော်ပြပါသည်။
ဗြိတိသျှကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်မှုကာလ ၅၂ နှစ်အတွင်း မန္တလေးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ ဆက်ဆံရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်ကြိုးဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် ကိုလိုနီနှင့် ဗမာ့ ဝိဉာဉ်ကြားတွင် ဆန့်ကျင်ကာကွယ်မှု ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် မတွေ့ရ။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ — မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခထဲ
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်များသည် မြန်မာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မန္တလေးနှင့် ဗမာပြည်ကို ဗြိတိသျှ-ဂျပန် စစ်ပွဲ ဦးတည်ချက်ပြောင်းလာသော ကြားနေနယ်ပယ် ဖြစ်ပေါ်သွားစေခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှနှင့် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့ပူးပေါင်းမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ကိုယ်ရည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိကာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ မှ ကွဲထုတ်ခဲ့သောသမိုင်းသည် ပြီးပြည့်စုံသွားခဲ့သည်ဟု Encyclopaedia Britannica မှ ဖော်ပြထားသည်။
မန္တလေးနှင့် ယနေ့ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး
ယနေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေးသည် ကိုလိုနီ သမိုင်းကြောင်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ဂုဏ်ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှစ်ပါးကြားတွင် ကျင်လည်နေသည်။ မန္တလေးသည် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ကုန်သွားကုန်လာ ကောင်းမွန်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေးနယ်ပယ်တွင် ဆက်လက်ရောက်ရှိနေပြီး မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဘင်္ဂလားဒေသ-မြန်မာ ကုန်သွားကုန်လာ ဝင်ပေါက်များမှ ကြောင့် ထူးခြားသောဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေး ဆက်နွှယ်မှုများ ဆက်ဆက်ဖြစ်ပေါ်နေသေးသည်ဟု Wikipedia — Myanmar-India relations ပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
| ကာလ / အဖြစ်အပျက် | ဆိုလိုသောအဓိပ္ပာယ် | ကိုးကားမှု |
|---|---|---|
| တတိယမြန်မာ-အင်္ဂလိပ်စစ် ၁၈၈၅ | မန္တလေး ဗြိတိသျှ သိမ်းပိုက်ခြင်း | Encyclopaedia Britannica |
| ဗမာပြည်ပြည်နယ် ၁၈၉၇ | ဥပဒေချုပ်ရုံးသို့ မြှင့်တင်မှု | Wikipedia — British Burma |
| Burma Act 1935 | ဗမာပြည် ကိုလိုနီ ကွဲထုတ်မှု ဥပဒေ | Wikipedia — Burma Act 1935 |
| လွတ်လပ်ရေး ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီ ၄ | မြန်မာ သီးခြား လွတ်လပ်မှု | Wikipedia |
မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ
မန္တလေး ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သလား
ဟုတ်ပါသည်။ မန္တလေးသည် ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ဗမာပြည်ပြည်နယ် (Province of Burma) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် Burma Act 1935 ဥပဒေအရ ဗမာပြည်ကို ကွဲထုတ်ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသည်။
မန္တလေး ဘယ်နှစ်ပြည်နှစ် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကာလ ကျရောက်ခဲ့သလဲ
မန္တလေး ပါဝင်သော ဗမာပြည်နယ်သည် ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ပြောင်းကာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ အုပ်ချုပ်မှုအောက် နှစ် ၅၂ ခန့် ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၁၈၈၅ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှတို့ မြောက်ဗမာပြည် သိမ်းပိုက်သောနေ့မှ ၁၉၃၇ ဧပြီ ၁ ရက်တွင် ကွဲထုတ်မှုထိ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ယနေ့ ဘာကွာဟာသလဲ
ယနေ့ မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အသင်းဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ပထဝီနေရာ ကပ်လျက်ရှိသော်လည်း တစ်ခြားသောအချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်နမိတ် ပြဿနာနှင့် ကုန်သွားကုန်လာ ဆက်ဆံရေးများ ဆက်ကြိုးဖြေရှင်းနေဆဲဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဗြိတိသျှကာလ မန္တလေးတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ခဲ့သလား
ဗြိတိသျှတို့သည် ဗမာ့ ဘာသာရေး ကိစ္စများကို တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်မပြောင်းလဲဘဲ မြို့ပြ စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို ဦးစားပေးခဲ့သည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ် မန္တလေး ဓမ္မသင်ဂါယနာ (Fifth Buddhist Council) ဗြိတိသျှ သိမ်းပိုက်ချိန်မတိုင်မီ ၁၄ နှစ်အလျောက် မင်းသီဘောဘုရင်လက်ထက် ကျင်းပပြီးသားဖြစ်ကာ ဗြိတိသျှကာလတွင် ဘုရားကျောင်းတည်ဆောက်မှုများ ဆက်ကြိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။
Burma Act 1935 ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း
Burma Act 1935 သည် ဗြိတိသျှပါလီမန်မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ဗမာပြည်ကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ၁၉၃၇ ဧပြီ ၁ ရက်ပြောင်းကာ ကွဲထုတ်သော ဥပဒေဖြစ်သည်။ ဤဥပဒေဖြင့် ဗမာပြည်သည် ဗြိတိသျှ ကိုမ်မိုဝဲဘုရင်ခံ (Governor of Burma) ဦးဆောင်သော သီးခြားကိုလိုနီ ဖြစ်ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးအထိ ထိုစနစ် ဆက်ကြိုးနေသည်။
မန္တလေး လွတ်လပ်ရေးနောက် ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ
၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် မန္တလေးသည် မြောက်ပိုင်းဗဟိုချက်မြို့ကြီးအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။ ၁၉၅၀-ကာလ တစ်ဝိုက်တွင် ပညာရေး၊ ကုန်သွားကုန်လာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများ ဆက်ကြိုးတည်ဆောက်ရင်း မင်းကွန်းသို့ ခရီးစဉ် ကဲ့သို့ ခရီးစဉ်ဒေသများ ဆက်ကြိုးနာမည်ကျော်ကာ ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည်ဆွဲဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။
အဓိကနိဂုံး — Was Mandalay part of India ဖြေဆိုချက်
Was Mandalay part of India ဆိုသောမေးခွန်း၏ အဖြေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဆိုရလျှင် — မန္တလေးသည် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ရေးအရ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်ပုံကြောင့် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ကိုလိုနီ ကွန်ရက်ထဲ ကျရောက်ခဲ့ရသည်သာဖြစ်သည်။ ၁၈၈၅ မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ စီမံကိန်းထဲ အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ကွဲထုတ်ခြင်းနှင့် ၁၉၄၈ လွတ်လပ်ရေးဖြင့် မန္တလေးပါဝင်သော မြန်မာနိုင်ငံသည် ကိုယ်ပိုင် အချုပ်အခြာ နိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများ ဆိုသည်။
- မန္တလေး ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ ၁၈၈၅ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက် — တတိယ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်စစ်ပြီးနောက်
- ဗမာပြည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ဗမာပြည်ပြည်နယ် ဖြစ်ကာ ကာလကတ်တာမှ ကြီးကြပ်မှု ၁၈၈၅–၁၉၃၇
- Burma Act 1935 ဥပဒေ — ၁၉၃၇ ဧပြီ ၁ ရက် ကွဲထုတ်မှု
- ဂျပန်စစ်ကာလ ၁၉၄၂–၁၉၄၅ — မြောက်မြောက်ပိုင်းပိုင်း ပဋိပက္ခ
- မြန်မာ လွတ်လပ်ရေး ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်
အညွှန်းများ
- Encyclopaedia Britannica — Mandalay — ရယူသည် August 27, 2026
- Encyclopaedia Britannica — Myanmar — ရယူသည် August 27, 2026
- Wikipedia — History of Burma — ရယူသည် August 27, 2026
- Wikipedia — British Burma — ရယူသည် August 27, 2026
- Wikipedia — Burma Act 1935 — ရယူသည် August 27, 2026
- Wikipedia — Mandalay — ရယူသည် August 27, 2026
- Wikipedia — Myanmar-India relations — ရယူသည် August 27, 2026
