မန္တလေး ချနယက်သာဇံမြို့နယ်တွင် စစ်မှုထမ်းဟောင်း ကျေးရွာပိုင်ရှင်ကို ဓားဖြင့် တိုက်ခိုက် — အတင်းအဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းမှု ဒဏ်ရောက်

မန္တလေး၊ သြဂုတ် ၁၆၊ ၂၀၂၆ — မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ချနယက်သာဇံမြို့နယ်တွင် စစ်မှုထမ်းဟောင်းတစ်ဦးသည် သြဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် မိမိကို အတင်းအဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်သော ကျေးရွာ ၁၀၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူးကို ဓားဖြင့် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း မြန်မာ ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကူညီကြောင်းအဖွဲ့ (m.CDM) ၏ ဓာတ်ပုံသတင်းရပ်ကွက်ခိုက်ကြောင်းမှ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်ခံရသူသည် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဆက်နွယ် နေသည့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဤသတင်းသည် စစ်ကောင်စီ၏ တတိယအကြိမ် စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းမှုဒဏ်ကြောင့် မြန်မာပြည်တဝှမ်းတွင် ကင်းလွတ်ချင်မှုများ တိုးပွားလာနေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဖြစ်ရပ်အနှစ်ချုပ် — ချနယက်သာဇံမြို့နယ်

m.CDM ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကြောင်းအဖွဲ့ သတင်းဌာန ကို ကိုးကားပြောဆိုသည်ဆိုရာတွင် ဗဟိုမြို့တော် မန္တလေး၏ ချနယက်သာဇံမြို့နယ်တွင် ငယ်သားတစ်ဦးသည် စစ်မှုထမ်းအစုအဖွဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မှ ပြန်လည်ထွက်ပြေးပြီးနောက် ဖြစ်ပွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ကျေးရွာ ၁၀၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူး — မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွင် အဆင့်အနိမ့်ဆုံးတာဝန်ရှိသော ရပ်ကွက်အဆင့် အရာရှိတစ်ဦး — သည် ဤနုလျားကို စစ်မှုထမ်းတပ်မှ အတင်းအဓမ္မ ပြည့်တန်ဆာမှ ကြိုဆောင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်ဟု ကျေးရွာသားများ ပြောဆိုကြသည်။

သတင်းရပ်ကွက် ယင်းဆိုရာတွင် တိုက်ခိုက်သူကို စစ်ဆင်ရေးဒုတိယအကြိမ် ပြီးနောက် ပြန်လည်ထောင်ချုပ်မှ ထွက်ပြေးလာသောသူဟု ဖော်ပြသည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်မှုထမ်းအစုအဖွဲ့ ၂ (Conscription Batch No. 2) တွင် စစ်မှုထမ်းချ ခံရ၍ စစ်ဝတ်ဆောင်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းသည် ၁၀၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူးကို တိုက်ရိုက် ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ကြောင်း ပြည်သူ့ကြောင်းတင်ပြမှုများ ဖော်ပြသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် စစ်ကောင်စီ စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းမှုစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နိုင်ငံတဝှမ်း ဒေသန္တရ အမျိုးအစား တင်မပေးနိုင်ဘဲ အကြောင်းအရာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ပဋိပက္ခများ ထဲတွင် ဆက်နွယ်နေသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ လေ့လာသုံးသပ်သူများ ဆိုသည်။

စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းမှု — နောက်ခံသိကောင်းစရာ

မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ကိုအသက်သွင်းကာ ကျွန်းကျပ်စစ်ဘက်ပညာသင်ကြားမှု မဆင်ခြင်ပဲ နိုင်ငံသားများကို စစ်တပ်တွင် ၂ နှစ်မှ ၅ နှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် တိုက်တွန်းမှုများ ပြုလုပ်နေသည်။ ဤမူဝါဒသည် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ် အကြားရှိသော ကျား/မ နှစ်ဦးလုံးကို ပြည်ပသို့ ရှောင်ဖယ်ခွင့်မပြု ချည်နှောင်သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ ဆိုသည်။

m.CDM ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကြောင်းအဖွဲ့ ၏ သြဂုတ် ၁၆ ရက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် သတင်းတွင် မဂ်ဝေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၅၀ ဦးကျော် စစ်ကောင်စီတပ်ကို သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေပြီး မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေး အခြေအနေသည် ကောင်းမွန်မှုမရှိသေးကြောင်း ပြသနေသည်။ စစ်မှုထမ်းစနစ်ကို ဆန့်ကျင်ကာ ရပ်ကွက်တာဝန်ရှိသူများကို ပစ်မှတ်ထားသော ဖြစ်ရပ်များ ကျေးရွာတဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟု ရပ်ကွက်သတင်းရပ်ကွက်အဖွဲ့ ဝင်များ ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ဝေဖန်ကြသူများသည် ၁၀၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူးများသည် ရပ်ကွက်ဝင်ထားသော စစ်ကောင်စီ၏ ကိုယ်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ပြီး စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းမှု ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကြားလူ (middlemen) ဒါမှမဟုတ် ဆက်ဆံမြောက်ဆောင်ရွက်ပေးသူများ (facilitators) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။

မန္တလေးနှင့် စစ်မှုထမ်းစနစ် — အနှစ်ချုပ် ဇယားကွက်

ရပ်ကွက်ဦးစီးမှူးများ — ချည်ထည်ဖုတ်ထည် ဖိအားနှင့် ကြားထဲတွင်

မြန်မာ့ ရပ်ကွက်ဖွဲ့စည်းပုံ၌ ၁၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူး နှင့် ၁၀၀ အိမ်ထောင်ဦးစီးမှူး တို့သည် ဘုရားမြို့နေ ပြည်သူများနှင့် အစိုးရ မူဝါဒကြား ကြားနေကဏ္ဍ ထမ်းဆောင်ကြသည်။ စစ်ကောင်စီ အုပ်ချုပ်ရေး ခေတ်ကာလ၌ ဤကဏ္ဍ ထမ်းဆောင်ရန် အတင်းဆွဲဆောင်ထားသော တာဝန်ရှိသူများသည် စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းခြင်း နှင့် မကျေနပ်မှုများ ဖြေရှင်းပေးခြင်း ကဲ့သို့သော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးကို ချိန်ဆသော ကိုယ်ကြားကိုယ်သက်သေ ဒေသခံများ ဆိုသည်။

ချနယက်သာဇံ ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်သော ဒေသခံတစ်ဦးသည် မိမိ အမည်မဖော်ပြကြောင်း သတ်မှတ်ကာ ဤဖြစ်ရပ်ကို ကြားသိရာ ပြောဆိုကြောင်း ဆိုသည်— “ဒီရပ်ကွက်ဦးစီးမှူးတွေ စစ်ကောင်စီ တာဝန်ပေးအပ်တဲ့ အလုပ်တွေကို လုပ်ရတဲ့ ဖိအားခံနေကြရတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် အကျိုးဆက်တွေကို ရင်ဆိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားအောက်မှာ ဝင်ကြပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီလိုလုပ်တာတွေ ကျန်ရှိတဲ့ ပြည်သူတွေကတော့ နာကျင်ကြတာပဲ” ဟု ဆိုသည်ဟု m.CDM ကိုးကားဖော်ပြသည်။

မြန်မာ့ စစ်မှုထမ်းနှင့် ဒဏ်ချမှတ်မှု ကိုလေ့လာနေသော ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မူဝါဒသုတေသနာသည် “စစ်မှုထမ်းပြန်လည်ထွက်ပြေးသူများ ၎င်းတို့ကို ဝင်ရောက်စီမံသောသူများကို ပြန်တွင်ကြားသည် — ဒါသည် စစ်ကောင်စီ ၏ စစ်မှုထမ်းမဖြည့်နိုင်ပြောဆိုသော ပြောမဆိုနိုင်ဒဏ် ၁ ခုဖြစ်သည်” ဟု ဆိုသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာများ ကိုးကားဖော်ပြသည်။

မြန်မာ စစ်မှုထမ်းပြဿနာ — ကျယ်ပြန့်သော ပတ်ဝန်းကျင်

မြန်မာ့ စစ်ကောင်စီသည် ၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ၌ စစ်မှုထမ်းဥပဒေ ကိုအသက်သွင်းကာ ကောင်းကင်ဆောင်မဲ့ စစ်မှုထမ်းပြုလုပ်ရေး ကိုစတင်ခဲ့သည်။ ဤဥပဒေသည် ၁၈ မှ ၃၅ နှစ် အကြားရှိ ပြည်သူများကို တပ်မတော်တွင် ၂ နှစ် မှ ၅ နှစ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ကြိုတင်ညောင်းပင်နိုင်သည်ဟု Human Rights Watch နှင့် Amnesty International တို့ ဝေဖန်ရောင်ပြန်ဟပ်ခဲ့ကြသည်။

ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးအပါအဝင် ကြီးမားသောမြို့နေ ဒေသများတွင် လူငယ်ပြည်သူများ ငှက်ပျောဝဲကြပြီး ပြည်ပ ကော်ဆောင်ကြ၊ ရှောင်ပြေးကြ၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်ကောင်စီ ဆန့်ကျင်ဘက် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) တွင် ဝင်ရောက်ကြသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ ဖော်ပြသည်။ ချနယက်သာဇံ ဖြစ်ရပ်သည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဒေသဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်ဆောင်ရွက်ချက်နှင့် ပြည်သူ့ ဒေါသနှင့် ကင်းလွတ်ချင်မှု တို့ကြား ရင်ဆိုင်ပဋိပက္ခတစ်ခု ပါဆောင်ကာ မြန်မာမြို့ပြ ဒေသများ၌ စစ်မှုထမ်းရိုက်ချူဆောင်းမှု ဆောင်ရွက်ရာ ၌ ဖြစ်ပေါ်ရသည့် ဒဏ်ကို ပြသသည်။

မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသည် စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်မှု ရပ်ကွက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တပ်ဖွဲ့ ထိန်းချုပ်မှုကြား ကွဲပြားနေသော နောက်ကျောမြို့နယ်များနှင့် ပူးတွဲဝင်ဆောင်ရောနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မန္တလေးမြို့ ခရီးသွားလမ်းညွှန် ကိုကြည့်ပါက မန္တလေးမြို့ပြ ဒေသသည် ၎င်း၏ ရှေးဟောင်းနယ်ဆက်ဆက်ဆင့်နှင့် ထူးချွန်ကာ ဆက်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်ဆိုသော်လည်း ဒေသဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများကြောင့် နေထိုင်မှု ခဲယဉ်ကြောင်း ပြသသည်ဟု ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

စစ်မှုထမ်းပြဿနာ မမြို့ပြ ဒေသများ ပါဝင်

စစ်မှုထမ်း ပဋိပက္ခများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသအနှံ့အပြားတွင် ပြော်ဆိုလာနေပါ၌ မြို့ပြ ဒေသများ ၌ ဤပဋိပက္ခ ပိုပြင်းထန်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ဆိုသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာများ ဖော်ပြသည်။ မြန်မာ့ စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ကာ ဆူပူနေသူများသည် ဤဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ကာ ရပ်ကွက် ဦးစီးမှူးများ ပြည်သူ့ ကူညီမှုကို ငြင်းဆိုချင်ကြသောကြောင့် ဘေးကင်းရေးနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေး ပိုပျက်ပြားနေသည်ဟု ဆိုသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာများ ဖော်ပြသည်။

မန္တလေးမြို့ပြ ဒေသတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် ပွဲတော်များ ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များ ပြန်လည်ဆန်းသစ်ကာ ပြည်သူ့ မျှော်လင့်ချက်ကို ထိမ်းသိမ်းနေသော်လည်း စစ်မှုထမ်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဒဏ်ရာများသည် ထဲထဲဝင်ဝင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ သုတေသနကြောင်းဖော်ပြမှုများ ဆိုသည်။ စစ်မှုထမ်းဆန့်ကျင်သောသူများ ၎င်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သောသူများနှင့် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပေါ်ကြမှုသည် စစ်ကောင်စီ နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ ကြားတွင် ပြည်သူ့လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖြိုကွဲစေနိုင်ကြောင်း ပညာရှင်များ သတိပေးသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာများ ဖော်ပြသည်။

ဤဖြစ်ရပ်မှ ဘာကြည့်ရမည်နည်း

ချနယက်သာဇံ ဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ စစ်ကောင်စီ တာဝန်ရှိသူများနှင့် ရပ်ကွက်ဦးစီးမှူးများထံမှ တရားဝင် ပြောကြားချက် သြဂုတ် ၁၆ ရက် နေ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ရရှိမရသေးကြောင်း သတင်းများ ဆိုသည်။ စစ်ကောင်စီ ထောက်ပြ ထောင်ဒဏ်ဆောင်ကြောင်းနှင့် ကြောင်း၌ ဒဏ်ကောင်တည်တဲ့ တပ်ဖွဲ့ ဆက်ဆံမှု ကောင်းမွန်ရေးတို့ ဖြစ်ပါမည်။

ဒေသဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များနှင့် မန္တလေးဒေသ ကြည့်ရှုသူများသည် ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်တစ်ချက် တိုးပြားလာမည်ဟု မျှော်ထားပြီး စစ်မှုထမ်းဆောင်ရွက်မှုဒဏ်ကို မြင်ရပြောဆိုနေသောသူများ ဆက်ဆံမှု ပျက်ပြားသွားနိုင်ကြောင်း ကဲ့သို့ အကဲဖြတ်ချက်များ ဖော်ပြကြသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ ကြောင်းတင်ပြမှုများ ဆိုသည်။ မန္တလေး ညနေပိုင်း ဈေးတန်းများနှင့် ရပ်ကွက် အဆောက်အဦများ ကဲ့သို့သော ပြည်သူ့ ဒေသများ၌ ဤပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဆိုက စစ်မှုထမ်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဒဏ်ကို ပြည်သူ့ဘဝများ မည်မျှ ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ထိဒဏ်ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်ဟု ဆိုသည်ဟု ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာများ ဖော်ပြသည်။

မှတ်ချက်: ဤဆောင်းပါးသည် m.CDM / MoeMaKa ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကြောင်းအဖွဲ့ ဖော်ပြချက်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးမှတ်တမ်းများကို အခြေပြုဖော်ပြသည်။ စစ်ကောင်စီ ဘက်မှ တရားဝင် ပြောကြားချက် ရရှိမရသေးကြောင်း ဖော်ပြမှုများ ဆိုသည်ဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ မီဒီယာ စစ်ဆေးချက်ကို ဆက်တိုက် ကြည့်ကြားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ရပ်ကွက်ဦးစီးမှူးများနှင့် စစ်ကောင်စီ ထောက်ပြ ကြောင်းများ ဖော်ပြရာ၌ တတ်ကျွမ်းနားလည်မှုကိုသာ ကောင်းမွန်မှုမဟုတ်ဘဲ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသည်ကိုသာ ရည်ညွှန်းသည်ဟု ဆိုသည်။

ဆက်စပ်သတင်းများ

• ၂၀၂၆ မန္တလေးမြို့ ခရီးသွားလမ်းညွှန် – ဘေးကင်းသော ခရီးစဉ်များနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး

ဆក်စပ်သတင်းများ

• Mandalay Blog — မန္တလေးအကြောင်း ဘလော့ဂ်များ ဖတ်ရှုနည်း လမ်းညွှန်
• မဒယာမြို့နယ် စေတဝ်ကြီးဆည်မှ ရေလွှတ်ချမှုကြောင့် ကျေးရွာများနှင့် မန္တလေး-မောကောင်လမ်းတွင် ရေကြီးနေ
• မဒယာမြို့နယ် စီဒောကြီးဆည်မှ ရေစားမှု — ရွာများနှင့် မန္တလေး-မုံရွာလမ်း ရေနစ်မြုပ်

အရင်းအမြစ်များ

• မြန်မာ ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကူညီကြောင်းအဖွဲ့ (m.CDM) — youtube.com
• m.CDM ဗြိတိပ်ရင်နိုင်ငံ ကြောင်းအဖွဲ့ ၏ သြဂုတ် ၁၆ ရက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် သတင်း — moemaka.net
• Over 200 People Forcibly Conscribed in Mandalay Within a Month Politics – MPA — mpapress.com
• Myanmar Resistance Backs Conscription Warning With Wave of Assassinations — irrawaddy.com
• ‘Snatch and recruit’ arrests in Myanmar target youth for military service — rfa.org